|
Hið löglega svindl 2.5.2001 Fyrr á þessu ári hrökklaðist Joseph Estrada, forseti Filippseyja frá völdum eftir langvinn og fjölmenn mótmæli almennings í Manila. Stjórn Estrada var alræmd fyrir mútuþægni og grunuð um að hafa þegið milljónir Bandaríkjadala frá ólöglegum spilavítum og í tengslum við vafasöm bankaviðskipti. Að lokum fengu Filippseyingar sig fullsadda og söfnuðust saman við minnismerki mótmælanna árið 1986, þegar sem hinn gjörspillti einræðisherra og kanadindill Ferdinand Marcos var hrakinn úr embætti. Fyrirmyndin að þessum aðgerðum var sótt til Indónesíu, en árið 1998 neyddist Suharto forseti til að segja af sér eftir að stúdentar í Jakarta höfðu mótmælt spillingu í ríkisstjórninni af hörku.Á Vesturlöndum eru fregnir af slíkum spillingarmálum yfirleitt afgreiddar sem dæmi um það hversu „vanþróað“efnahagslífið í viðkomandi löndum sé. Þannig eru spilling og mútur ekki túlkaðar sem fylgifiskar kapítalismans, heldur undantekningartilfelli þar sem einstaka rotin epli komi óorði á öll hin. Þegar rússneskir milljónamæringar raka til sín auðæfum í tengslum við einkavæðingu ríkisfyrirtækja, tala vestrænir fjölmiðlar um „bernskubrek“ eða kenna arfleið kommúnismans um allt saman. Þegar mútur snarjukust á Taiwan, í kjölfar breytinga á opinberum rekstri sem gerðar voru að ráði Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, varð Vesturlandabúum tíðrætt um „menningarlega sérstöðu“ Austurlanda fjær. Á sama hátt hafa ítölsk spillingarmál verið skýrð með „veikburða lýðræði“ og hinu óskiljanlega fjölflokkakerfi sem Ítalir búa við. – Sömu aðilar gerast hins vegar þöglari þegar talið berst að því hvernig á því standi að Helmut Kohl, kanslari Þýska sambandslýðveldisins um sextán ára skeið tók við mútum fyrir hönd flokks síns um árabil eða hvernig skýra beri hneykslismál tengd franska ríkisolíufélaginu Elf sem Roland Dumas, fyrrum utanríkisráðherra, er viðriðinn. Staðreyndin er sú, að spilling og mútur eru ekki undantekningar heldur reglan í kapítalísku þjóðskipulagi. Eða eins og sá frómi kaupsýslumaður Al Capone frá Chicago orðaði það einhverju sinni: „Kapítalisminn er löglegt svindl hinna ráðandi stétta!“ Segja má að Capone karlinn hafi svo sannarlega hitt naglann á höfuðið. Alþjóðleg stórfyrirtæki verja gríðarlegum fjárhæðum í mútur til stjórnmálamanna, embættismanna, fjölmiðla og annarra fyrirtækja. Í hergagnaiðnaðinum, sem frægur er fyrir spillingu, hefur t.d. verið áætlað að allt að 10% veltunnar sé varið í mútur. Í orði kveðnu er látið sem ríkisstjórnir á Vesturlöndum geri sitt besta til að sporna við þessu háttalagi. Þannig hefur Bandaríkjaþing samþykkt stranga löggjöf, þar sem stjórnendum fyrirtækja er bannað að múta erlendum embættismönnum að viðlögðum háum fésektum og fangelsisvist. Raunveruleikinn er hins vegar sá, að ekki hefur verið höfðað nema eitt mál á ári að jafnaði á grundvelli þessara laga. Öll OECD-ríki hafa gert sambærilegar samþykktir, en efndirnar verið lítið skárri. Alþjóðleg samtök sem heita á að berjist gegn spillingu hafa lítið betri málstað að verja. „Transparency International“ nefnist hópur sem árlega birtir lista yfir „spilltustu ríki heimsins“ og er honum oft slegið upp í fjölmiðlum. Hópurinn var stofnaður af Peter Eigan, eins yfirmanna Alþjóðabankans og þiggur hann drjúgan hluta rekstrarfjár síns frá stórfyrirtækjum á borð við General Electric sem sökuð hafa verið um mútur. Það er enda engin tilviljun að Transparency International kýs að birta einungis lista yfir lönd þar sem mútuþægni er útbreidd, en ekki fyrirtæki sem uppvís verða að því að múta. Lítil von er til þess að vestrænir stjórnmálamenn reyni fyrir alvöru að útrýma ósómanum, þvert á móti virðast mútur og fyrirgreiðsla verða stöðugt innbyggðari í stjórnmálin og efnahagslífið. Nýjasta dæmið um það er „kostun“ einkafyrirtækja og fyrirtækjahópa á alþjóðlegum ráðstefnum stjórnmálamanna. Svo dæmi sé tekið var fundur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar í Seattle í desember 1999 greiddur af einkaaðilum sem aftur fjármögnuðu ævintýrið með því að selja forsvarsmönnum fyrirtækja og hagsmunahópa viðtalstíma með þjóðarleiðtogum gegn fjárfúlgum. Frá árinu 1997 hafa leiðtogafundir sjö (og síðar átta) helstu iðnríkja heims verið kostaðir á þennan hátt af einkaaðilum og sama máli gegnir um ýmsa NATO-fundi. Þegar öllu er á botninn hvolft, er hið löglega svínarí hinna ráðandi stétta ekki bundið við fátæk ríki Suðaustur-Asíu. Viðskiptasiðferðið er síst betra hér á Vesturlöndum þótt spillingin sé betur falin. Helsti munurinn er sá að í þessum heimshluta fer fólkið síður út á göturnar og lætur skoðun sína í ljós.
sp
|
