|
Þegar draumar rekast á 18.2.2004 Sand- og þokuhúsið (House of Sand and Fog) hefur komið mörgum áhorfendum austan hafs og vestan skemmtilega á óvart. Tveir leikarar úr myndinni eru nú nefndir til Skara og hefðu þess vegna getið verið fleiri því að hér er á ferð mögnuð mynd sem skilur áhorfendur eftir nánast stjarfa. Harmleikur sem hittir nákvæmlega í mark, fer hvorki yfir strikið né dettur ofan í of mikla íróníu, byggður á skáldsögu André Dubus sem bíórýnir hefur ekki lesið en er greinilega gott efni í drama, í höndum leikstjórans Vadim Perelman sem mun ættaður frá Kænugarði og er þetta hans fyrsta kvikmynd, ótrúlegt en satt.Í myndinni er lýst illvígum átökum milli andstæðra póla, sem hefjast eiginlega fyrir tilviljun, magnast fyrir tilviljun og eru jafn hversdagsleg og þau verða að lokum einstæð. Andstæðingarnir eru bandarísk kona af góðu standi sem býr í reisulegu en dálítið forföllnu húsi sem hún hefur erft og íranskur ofursti frá dögum keisarans sáluga Reza Pahlavi sem hefur flúið land og vinnur verkamanna- og sjoppuvinnu en býr þó með skartmuni í íbúðarkytru sinni, giftir dóttur sína með glæsibrag og klæðir sig upp á um leið og hann kemur úr skítnum, eins og til þess að sannfæra sjálfan sig um að hann sé enn sá sem hann var. Ameríska konan einmanalega hefur verið yfirgefin af manni sínum og virðist illa haldin af þunglyndi þó að hún komist öðru hvoru út til að vinna við þrif. Þá er hún skyndilega borin út vegna skattskuldar sem er aðeins misskilningur enda hefur hún í þunglyndinu leitt hjá sér bréf frá skattinum — það seinasta sem nokkur nútímaborgari getur leyft sér. Þessi ógæfa hennar verður gæfa íranska ofurstans sem sér leið úr eymd sinni og tvöfaldri tilveru, að kaupa húsið á uppboði, selja með hagnaði og koma þannig undir sig fótunum á ný. Konan er vitaskuld ekki sátt og það sem meira er — eins og ofurstinn hefur logið að írönskum vinum hefur hún logið að fjölskyldunni að hún sé ekki skilin og á nú von á henni í heimsókn þar sem breiða á yfir óhamingjuna. Þess vegna þarf hún húsið strax aftur til að halda við blekkingunni og sú þörf er brýnni en svo að hún geti beðið. Þörf ofurstans og fjölskyldu hans er ekki minni. Að vísu er búið að gifta dótturina en það á eftir að koma stráknum inn í Háskóla og losna úr skítnum um leið. Þetta er einstakt tækifæri fyrir ofurstann og hann ætlar ekki að láta það úr greipum sér. Allir kannst við hræðilegar þjóðsögur um arfsmál, af systkinum sem töluðust ekki við í áratug vegna rjómakönnu og þar fram eftir götunum. Þegar kemur að miklum fjármunum og fasteignum tryllist nútímamaðurinn og engin rök duga lengur. Það gerist í þessari mynd. Hvorki konan né ofurstinn geta í raun farið fjárhagslega illa út úr misskilningum en málið snýst um drauma þeirra beggja og þeir geta ekki farið saman. Konunni finnst kerfið þungt í vöfum og fær aðstoð lögreglumanns sem hefur hrifist af henni og eygir leið úr eigin lífslygi. Um leið og þau finna hvort annað einsetja þau sér að ná aftur húsinu með öllum tiltækum ráðum, lögmætum eður ei. Ofurstinn er hins vegar fastur fyrir og ætlar ekki að láta sig, enda búinn að kúga eiginkonu sína til að fylgja sér í þessum leik. Aðalhlutverkin í myndinni eru í höndum Jennifer Connelly og Ben Kingsley sem leika bæði eins og englar. Þau eru vitaskuld reyndir og traustir leikarar en ég hef hvorugt þeirra séð leika af slíkum krafti fyrr – Kingsley er miklu betri en í Gandhi forðum! Hið sama má segja um leikarann Ron Eldard (sem einhverjir muna kannski eftir úr Bráðavaktinni) sem leikur lögguna ógæfusömu, írönsku leikkonuna Shohreh Aghdashloo sem leikur eiginkonu ofurstans og Jonathan Ahdout sem leikur soninn unga. Öll standa þau sig firnavel. Kingsley og Aghdashloo eru tilnefnd til Skarans og eiga það skilið. Hin hefði mátt tilnefna líka þess vegna. Eins og Íslendingasögu magnast átök (sem eru raunar um hús en ekki hey) uns ekki verður aftur snúið og allar persónurnar bíða skipbrot. Ástæðan er fyrst og fremst stífni og þvergirðingsháttur í bland við eiginhagsmunahyggju sem er vitaskuld ekki aðeins einkenni nútímamarkaðssamfélags heldur mannlegrar náttúru yfirleitt. Allt eru þetta í sjálfu sér ágætar manneskjur en aðstæðurnar taka af þeim völdum uns hver skelfingin annarri ógurlegri dynur yfir og áhorfendur geta ekki nema horft þöglir á. Og það versta af öllu er hversu auðveldlega hefði mátt afstýra öllu þessu. Fyrir utan hvað tilefnið er lítið þegar upp er staðið og aðalpersónurnar geta ekki annað en sagt eins og Kolbrúnarskáldið: Ég kem ekki lengur fyrir mig því kvæði. Í stuttu máli er hér á ferð mynd sem gæti þess vegna verið um okkur sjálf þó að hún segi okkur líka ákveðna sögu um árekstur menningarheima og aðra um amerískt samfélag. Allt er þetta vel útfært þannig að úr verður áleitin saga sem áhorfendur þurfa að taka á öllu sínu til að glíma við.
áj
|
