|
Jarðgöng eru mikilvæg samgöngubót 14.3.2004 Eldra fólk tekur ekki leigubíla. – Á þessari staðreynd er erfitt að finna skynsamlegar skýringar, en hún er dagsönn hvað varðar stóran hluta eldri borgara á Íslandi. Þetta gildir ekki bara um efnaminna fólk sem á vart til hnífs og skeiðar og getur því ekki séð af peningum í akstur, sömu sögu er nefnilega að segja um þá sem betur eru stæðir. Eldra fólk forðast það einfaldlega eins og heitan eldinn að taka leigubíl. Í þeirra huga er vandfundið meira bruðl en að rúnta um í leigubílum.Nú eru leigubílar ekki dýrir á Íslandi. Ef borið er saman við ýmis nágrannalönd mætti meira að segja færa fyrir því rök að það sé frekar hagkvæmt að taka leigubíl á Íslandi, til dæmis ef horft er til þess hversu dýrt er í strætó og leiðakerfið vanburða. Það breytir hins vegar ekki því að leigubílar hafa í huga margra þeirra sem eldri eru stimpil sóunar og óráðsíu. Þannig er það bara. Meinlokur af þessu tagi er víða að finna í þjóðfélaginu. Ef orðið fiskeldi er nefnt, fara viðvörunarbjöllur að hringja í höfðum þorra fólks. Sá sem segist ætla að fara út í þá atvinnugrein gæti eins sagst ætla að svíkja fúlgur fjár út úr skatti og leggjast á ríkisspenann. Upp í huga flestra koma gjaldþrotahrinur í greininni á ofanverðum níunda áratugnum og skiptir þar engu þótt fiskeldi sé núorðið ein af öflugri framleiðslugreinum landsins og að innan hennar starfi fjölmörg stöndug og góð fyrirtæki. Jarðgöng falla undir þennan sama flokk. Fyrr á árum fengu jarðgangaframkvæmdir á sig það orð að vera geysilega dýrar og gríðarlega flóknar framkvæmdir. Samfélag sem varð þeirrar náðar aðnjótandi að fá samgöngubætur í formi jarðganga var talið svo lánsamt að helst mátti ekki stinga upp á frekari framkvæmdum í hundrað kílómetra radíus í áratug. Að grafa göng í gegnum fjall til að koma afskekktum bæ í gott vegasamband var á pari við að skella öllum bæjarbúum upp í leigubíl og senda þá á rúntinn… Hugmyndin um fokdýru jarðgöngin er ótrúlega lífseig. Nú um stundir er kostnaður við þessa gerð framkvæmda miklu lægri en áður var. Færni Vegagerðarinnar í að hanna jarðgöng er mikil og sá tími sem tekur að vinna slík verk er ólíkt skemmri en fyrr. Það sést meðal annars á því hvað göngin milli Fáskrúðsfjarðar og Reyðarfjarðar rjúka áfram og hversu skamman tíma Vegagerðin ætlar í að koma göngum undir Almannaskarð. Sú framkvæmd verður ótrúlega fljót að komast af teikniborðinu á framkvæmdastig. Að grafa jarðgöng er núorðið lítið mál. Margar aðrar samgönguframkvæmdir eru allt eins dýrar og umfangsmiklar. Engu að síður amast menn almennt ekki við því að lagt sé malbik, vegastæði lagfærð eða brýr breikkaðar. Það er ekki fyrr en jarðgöng eru nefnd að fjandinn verður laus. Í ljósi þessa er sorglegt að fylgjast með íbúum Austurlands fara í hár saman vegna jarðgangamála. Samband sveitarfélaga á Austurlandi heldur hvern fundinn á fætur öðrum, þar sem góðir grannar deila um forgangsröð í jarðgangamálum. Einstök sveitarfélög hóta því jafnvel að draga sig út úr sambandinu ef þau fái ekki viðunandi lausn sinna mála. Að baki liggur sú hugmynd að jarðgöng séu slíkt bruðl að ekki megi fara fram á nema ein á tíu til tuttugu ára fresti. Þær hugmyndir sem liggja á borðinu í jarðgangamálum Austurlands eru fjölbreytilegar. Illu heilli virðast íbúar stærri byggðarlaganna í fjórðungnum ekki ætla að styðja Vopnfirðinga í kröfum sínum um Hellisheiðargöng. Góð heilsárstenging Vopnfirðinga við byggðina á Héraði er forsenda þess að samfélagið lifi af. Það er ekki flóknara. Hellisheiðargöng gætu orðið Vopnfirðingum það sama og Botnsdals- og Breiðdalsgöng urðu íbúum Suðureyrar og Flateyrar. Fáir hallmæla þeirri framkvæmd í dag, þótt úrtöluraddir hafi verið háværar á sínum tíma. Hellisheiðargöng væru hrein byggðaaðgerð og jákvæð sem slík. Hugmyndir sem ganga út á stytta vegalengdir milli þéttbýlisstaðanna á fjörðunum og stytta leiðina milli Fjarðabyggðar og Egilsstaða með göngum um Mjóafjörð eru hins vegar annars eðlis. Þær gætu raunar reynst óumflýjanlegar þegar til lengri tíma er litið, til að tryggja að stærð atvinnusvæðisins standi undir þeim fjárfestingum sem stóriðjustefna ríkisstjórnarinnar leiðir til. Þriðja stóra gangaframkvæmdin sem mælt er fyrir á Austurlandi er hugmyndin um göng undir Breiðdalsheiði og úr Breiðdal yfir í Berufjörð. Með því væri horfið frá því að reyna að byggja upp heilsársveg um Öxi (sem vissulega yrði alltaf þungur í snjómokstri), en umferð um þá leið fer sívaxandi með hverju árinu. Þessar hugmyndir eru þó hæpnastar, enda hljóta mörg stórverkefni í samgöngumálum að teljast brýnni. Eftir stendur að íbúa þeirra landshluta sem hvað sárast skortir jarðgöng bíður erfitt verkefni. Það er að vinna bug á þeirri meinloku sem er alltof algeng, að jarðgöng séu fáránlega dýr og óskynsamlegur kostur. Samtök á borð við SAMGÖNG á Austurlandi og Ægisdyr í Vestmannaeyjum hafa mikilvægu hlutverki að gegna í þeirri baráttu.
sp
|
