| |
Heimdallarskólinn í meðferð tilvitnana
19.7.2004
Allir þeir sem hafa kynnst húmanískum vísindum að marki kannast við að til eru ýmsir skólar í meðferð á tilvitnunum. Sumir aðhyllast ártalakerfi og aðrir titlakerfi auk þess sem ýmist er mælt með samsettri tilvísana- og heimildaskrá eða slíkt forboðið með öllu. Hin eldri og rótgrónari kerfi í þessum efnum eru gjarnan kennd við frægar menntastofnanir erlendis og bera því ákveðinn virðuleikablæ.
Öllu yngri, minna þekktur og laus við allan virðuleik er Heimdallarskólinn. Honum ber ekki að rugla saman við Hannesarskólann sem er ákaflega sérstakt kvótakerfi í tilvísunum og gerir ráð fyrir að við ákveðna tölu, t.d. töluna 1300, sé viðkomandi ritverk tilvísanamettað. Eftir að mettun er náð má hætta að vísa til þeirra verka sem hugmyndir, kenningar og textar eru teknir úr hvort sem þar er á ferðinni endursögn eða endurprentun.
Heimdallarskólinn byggir á miklu strangari takmörkunum og dregur nokkurn dám af naumhyggju (minimalisma). Skóli þessi gengur út á að taka fyrir ákveðinn texta og skera af honum nógu mikið til þess að það sem eftir stendur gefi til kynna þveröfuga hugsun eða skoðun. Illu heilli vill gleymast að taka það fram að sérstök vinna hafi verið lögð í að hafa endaskipti á hlutunum.
Dæmi um þetta er grein sem Hafsteinn Þór Hauksson birti á vefritinu frelsi.is fyrir nokkrum dögum. Þar heldur hann því fram að sósíalistar hafi gegnum tíðina misskilið lýðræðið og þá sérstaklega Hjörleifur Guttormsson. Síðan birtir hann „tilvitnun í Hjörleif Guttormsson“ og vitnar í heimild sem kallast „[s]kýrsla frá Dresden-deild Sósíalistafélags Íslendinga Austantjalds, 16. nóvember 1958".
Hér kemur fyrsta dæmið um Heimdallarskólann í meðferð tilvitnana því að heimild Hafsteins er augljóslega ekki téð skýrsla heldur ritið Rauða bókin. Leyniskýrslur SÍA sem Heimdallur gaf út í Reykjavík 1963. Þetta var gert gegn samþykki höfunda enda höfðu Heimdellingar stolið skjölunum.
Helgi Hannesson sagnfræðingur skrifaði síðan rit um Sósíalistafélag Íslendinga austantjalds og sagði eftirfarandi um sagnfræðileg vinnubrögð Heimdellinga:
„Við samanburð á Rauðu bókinni og SÍA-skjölunum kemur aftur á móti í ljós að valið er nokkuð einlitt, og yfirleitt lögð áhersla á það, er komið gat sér illa fyrir sósíalista í kosningabaráttunni [1963]. Vegna hlutaskiptingar bókarinnar hafa skjölin oft verið bútuð sundur, bæði milli mismunandi efnisþátta og eins innan hvers bókarhluta. Bókin gefur því ekki rétta heildarmynd af efni SÍA-skjalanna. Sá grunur vaknar, að valið hafi verið í Rauðu bókina til að styðja fyrirfram ákveðnar skoðanir höfunda hennar á höfundum skjalanna og sósíalistum.“
Hér er því sem sagt á ferð „citatfusk“, vinnubrögð af svipuðu tagi og skoðanabræður Heimdellinga í Danmörku hafa stundað og flett hefur verið ofan af að undanförnu(sjá hér).
En þótt skjalaþjófarnir frá 1963 hafi verið óvandaðir í sínum vinnubrögðum þá gefur núverandi formaður SUS þeim ekkert eftir. Skýrsla SÍA-félaga frá Dresden er vissulega undirrituð af Hjörleifi Guttormssyni, sem þá var formaður SÍA. En hann telst þó ekki höfundur hennar að öðru leyti en því að hann var félagi í SÍA og við nám í Austur-Þýskalandi. Skýrslan er raunar ekki send frá „Dresden-deild“ SÍA, enda var sú deild aldrei til. Hjörleifur Guttormsson hefði enda ekki tilheyrt henni enda við nám í Leipzig. En þetta hefur formanni SUS yfirsést við sína vönduðu heimildavinnu.
Skýrslan þar sem lýðræðið er svo háskalega misskilið, að mati formanns SUS, er því ekki höfundarverk Hjörleifs Guttormssonar. En hvað segir í skýrslunni um lýðræði í Austur-Þýskalandi? Eru stúdentarnir sem misskildu lýðræðið ekki fullir lofs um það? Hér hefði Hafsteini nægt að glugga í Rauðu bókina. Þar koma fram eftirfarandi skoðanir „Dresdendeildarinnar“ á fyrirhuguðum þingkosningum í Austur-Þýskalandi: „Hér er því ekki um það að ræða, að leggja eitt eða neitt undir dóm fólksins, heldur er samþykkis þess beinlínis krafizt“. Fram kemur að félögunum finnst „kosningar hafa lítið gildi, þegar um ekkert er að velja nema mjög þröngt afmarkaða stefnu, þó að hún að vísu sé leið til sósíalisma“. Niðurstaða þeirra er því eftirfarandi:
„Kosningar sem þessar finnst okkur léleg eftiröpun borgaralegra kosninga, geti aldrei sýnt eða gefið neina mynd af vilja fólksins og verði að álítast illa á svið settur skrípaleikur.“
Þetta er í hnotskurn álit SÍA-félaga í Austur-Þýskalandi á lýðræðinu á þeim slóðum. Einhverjum kann að finnast þetta misskilningur á lýðræði en flestir ættu þó að geta tekið undir.
Við rækilegan lestur skýrslunnar virðast allar þessar setningar hafa farið fram hjá formanni SUS. Af þeim má hins vegar vera ljóst að hann gerir sér far um að gefa villandi mynd af því skjali sem hann þykist vitna í. Sérlega ámælisvert er að kalla þetta „tilvitnun í Hjörleif Guttormsson“ og myndi kalla á falleinkunn á hvaða námsstigi sem er í sagnfræði við Háskóla Íslands eða aðra vísindastofnun sem stendur undir nafni.
Tekið skal fram að fyrirgefanlegt er að rugla saman Heimdallarskólanum og Hannesarskólanum í meðferð tilvitnana enda mun tilvitnunin, sem formaður SUS ætlaði að gera sér svo mikinn mat úr, hafa birst á Heimdallarskólaformi í tilvitnanabók háskólaprófessorsins sem lagði grunn að Hannesarskólanum fyrir skömmu.
sh/hfþ
|
|