á M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
M˙rinn-vefrit um ■jˇ­mßl, pˇlitÝk og menningu
á

Er hŠgt a­ bera saman e-t÷flur og ßfengi?

1.8.2004

M˙rinn birti n˙ fyrir sk÷mmu grein ■ar sem Gu­mundur Kristjßnsson fjalla­i um Ýslenskt rÚttarkerfi og galla ■ess. Ůar var lagt ˙t af tveimur nřlegum dˇmum, ÷­rum yfir konu frß Sierra Leone sem tekin var me­ 5000 e-t÷flur vi­ komuna til landsins og hinum yfir karli sem var fundinn sekur um kynfer­isbrot gagnvart tveimur st˙lkub÷rnum. Gu­mundur sag­i me­al annars:

ä═ mßli hinnar ˇlukkulegu konu er um a­ rŠ­a manneskju sem reynir a­ koma inn Ý landi­ s÷luvarningi sem hÚrlendir kaupendur eru f˙sir a­ borga fyrir. H˙n hefur ß­ur ■urft a­ selja lÝkama sinn sÚr til framfŠris ■annig a­ gera mß rß­ fyrir a­ h˙n sÚ ekki ˇhˇflega m˙ru­ og ■essi tilraun hafi sennilega veri­ ger­ af illri nau­syn frekar en hreinni illmennsku. LÝklegt mß telja a­ h˙n sÚ ekki skipuleggjandi ß ■essum innflutningi, heldur bur­ardřr.

Erfitt er a­ ߊtla ska­a af 5000 e-t÷flum en fßtt hef Úg ■ˇ lesi­ um ■etta vÝmuefni sem bendir til a­ ■a­ sÚ verulega hŠttumeira en ßfengi. ┴hugavert vŠri til dŠmis a­ gera rannsˇkn ß dau­sf÷llum hÚr ß landi af v÷ldum e-t÷fluneyslu annars vegar og ßfengisneyslu hins vegar sÝ­astli­in 10 ßr. Svo ekki sÚ tala­ um reykingar. VÝst er alla vega a­ ef um teljandi ska­a er a­ rŠ­a hafa fˇrnarl÷mbin vali­ sjßlf a­ taka ■ß ßhŠttu sem fylgir slÝkri neyslu.ô

Ůa­ er nokku­ athyglisvert a­ Gu­mundur skuli nefna a­ hann hafi fßtt lesi­ sem bendi til ■ess a­ e-pillan sÚ miki­ hŠttumeiri en ßfengi og gefur ■a­ til kynna frekar litla ■ekkingu hans ß fÝkniefnum.

E-pillan er varla sambŠrileg ßfenginu nema a­ ■vÝ leytinu til a­ h˙n gefur vÝmußhrif rÚtt eins og ßfengi­. E-pillan er b˙in til ß rannsˇknarstofum og hefur ßhrif ß endorfÝnskammt lÝkamans - h˙n ey­ir honum ß ÷rfßum klukkutÝmum.EndorfÝn mŠtti kalla gle­iefni lÝkamans ■vÝ ■a­ hefur ßhrif ß t˙lkun tilfinninga og veldur vellÝ­an e­a sŠlutilfinningu. VÝmußhrifin eru nokkurs skonar r˙ssÝbanatilfinning, mikil vellÝ­an og ■÷rf til a­ hreyfa sig ľ ÷ll skynjun ver­ur ÷nnur og snerting ver­ur algj÷r una­ur. ┴hrif standa yfir Ý um 3-4 klst. ┴ me­an ß vÝmunni stendur myndast oft mikil v÷­vaspenna og neytandinn hefur enga stjˇrn ß hreyfingum kjßlkans. Ínnur einkenni eru m.a. svimi og ˇgle­i, skert sjˇn og miki­ fl÷kt ß augum, kulda- e­a svitak÷st og miklar ofskynjanir.

Aflei­ingarnar ß me­an vÝmunnar gŠtir geta m.a. veri­ strÝpisřningar og jafnvel kynsvall vegna ■ess hve lÝkamleg snerting ver­ur gˇ­ ß me­an ßhrifin standa yfir. Fˇlk ß ■a­ lÝka til a­ dansa sig til dau­a, enda gerir ■a­ sÚr ekki grein fyrir ßlaginu og v÷kvatapinu og fŠr ß endanum hjartaslag.

Frßhvarfseinkennin eru afar slŠm. Neytandinn ver­ur mj÷g ■unglyndur (■ar e­ endorfÝnskammturinn er a­ ■rotum kominn) og hann finnur fyrir mikilli vanlÝ­an enda hafa margir stytt sÚr aldur Ý ■essu ßstandi. ═ ■eim tilfellum yr­i dßnarors÷k vŠntanlega skrß­ sem sjßlfsvÝg. LÝkaminn byggir upp miki­ ■ol gagnvart efnum e-pillunnar og vÝman ver­ur aldrei eins og Ý fyrsta skipti­. Hins vegar ver­ur fÝknin Ý efni­ mj÷g mikil - jafnvel eftir fyrsta ätripô. Neyslunni fylgir sÝ­an ofsˇknarbrjßlŠ­i, svefntruflanir, eir­arleysi, kvÝ­i, vonleysi, taugakippir, hjartslßttartruflanir og si­fer­ism÷rk fara hverfandi. Skemmdir geta lÝka or­i­ ß lÝffŠrum s.s. heila, hjarta, nřrum og lifur. LŠknar hafa sÚ­ hjß ungum neytendum hjartagalla sem hafa hinga­ til ekki sÚst nema hjß ÷ldru­u fˇlki.

Allt ■etta hlřtur a­ mŠla gegn ■eirri fullyr­ingu a­ fÝkn Ý vÝmuefni sÚ val hvers og eins.

Spyrja mß hvort fangelsisvist sÚ rÚtt me­fer­ar˙rrŠ­i fyrir kynfer­isafbrotamenn. Sumum ■ykir ■essi hugmynd, a­ eitthva­ anna­ Štti a­ bÝ­a barnanÝ­ings en kaldur fangaklefinn, kannski mj÷g hneykslanleg. En ef vi­ veltum ■vÝ fyrir okkur hvort eitthva­ sÚ ekki a­ ge­heilbrig­i ■ess sem beitir slÝku ofbeldi ■ß hljˇtum vi­ a­ vi­urkenna a­ svo sÚ. Er rÚttlßtt a­ loka fˇlk sem er ekki heilt ß ge­i inni ß Hrauninu? Hverju skilar ■a­ okkur? VŠri ekki nŠr a­ finna vi­eigandi me­fer­ar˙rrŠ­i sem gŠti hugsanlega skila­ vi­komandi einstaklingi ˙t Ý samfÚlagi­ Ý betra ßstandi?

Gu­mundur segist ekki Ý vafa hvort hann myndi kjˇsa fyrir sitt barn äef vali­ stŠ­i milli ■ess a­ prufa e-t÷flu e­a nau­gun.ô Vi­ skulum svo sannarlega vona a­ Gu­mundur ■urfi ekki a­ standa frammi fyrir ■essu vali ■vÝ hvort tveggja er eitt af ■vÝ hrŠ­ilegasta sem nokkur ma­ur getur lent Ý.

dss


Prenta grein   Senda grein   TilvÝsunar slˇ­



Leit   Eldra efni   Um M˙rinn
ForsÝ­a   Efst ß sÝ­u
Rss straumur