Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu
Mrinn-vefrit um jml, plitk og menningu

rrki veraldar I hluti

29.9.2004

sland er ekki rrki heldur smrki meal ja, tskri sndarforstisrherra Framsknarflokksins rstefnu dgunum. Mtti rherranum skilja a munurinn smrkjum og rrkjum felist v a au fyrrnefndu reki utanrkisjnustu og hvetji strjir til da vi a varpa sprengjum anna flk, au sarnefndu vru metnaarlaus og ltu ekki til sn taka aljavettvangi. sland teljist v smrki en ekki rrki. a er miki kot, Hkot!

a er alltaf gleilegt egar stjrnmlamenn vinna afrek svii vsinda, hvort sem ar er um a ra raunvsindi ea flagsvsindi. annig er aldrei a vita nema hi nja flokkunarkerfi Halldrs sgrmssonar fyrir smrki og rrki, veri framtinni randi innan ess frasvis sem daglegu tali kallast smrkjarannsknir. millitinni verum vi vst a lta okkur ngja hefbundnari skilgreiningar fyrirbrunum.

Reyndar er illskiljanlegt hva s unni me v a f sland hkka upp um flokk a sverja af sr rrkisstimpilinn en slst hp smrkja. Raunar m fra rk fyrir v a rrki su miklu hugaverara fyrirbri en fjldi smrkja.

Mesta rrki heimi, ef svo m a ori komast, er Pitcairn Kyrrahafi. ar ba nu fjlskyldur ea rtt um fimmtu manns. (Hr er hgt a nlgast tmandi lista me nfnum og aldri eirra allra slendingabk hva!) rtt fyrir flksfina, er Pitcairn senn sgufrgur staur og talsvert heimsfrttunum. Frg sna Pitcairn v a akka a barnir eru afkomendur Fletchers Christians og annarra uppreisnarmanna af breska skipinu Bounty og kvenna fr Tahiti.

Fjlmilaumfjllun undanfarinna daga og vikna sr arar skringar. sakanir hafa veri uppi um a kynferisbrot su landlgt vandaml, ar sem barnungar stlkur hafi veri neyddar til samris. Hpur karla, sem mist eru bsettir Pitcairn ea hafa flust aan, eru n fyrir rtti vegna mlsins. rttarhldunum verur einkum tekist um tv atrii sem bi vekja msar spurningar. Annars vegar munu au snast um a a hvaa marki fyrirbri eins og samrisaldur s flagslega mtaur og geti v talist afstur eftir samflgum. Er s maur barnaningur sem hefur samri vi stlku sem talin er fullorin af samflaginu? Spurningar sem essar hafa fremur falli undir svi heimspekinga og vsindasagnfringa en dmstla til essa.

jrttarfringar munu smuleiis geta fylgst me rttarhldunum af huga, v bar Pitcairn hafa gripi til ess rs a vfengja gildi breskra laga eyjunum. eir hafna v n a breski flotinn hafi helga krnunni Pitcairn me fullngjandi htti tjndu ld og a telja a a hafi jafngilt sjlfstisyfirlsingu egar Fletcher Christian og flagar rndu The Bounty og brenndu t af strnd eyjanna. bendi mis skjl til ess a breska heimsveldi hafi ntjndu ld viurkennt sjlfsti samflagsins.

tt hr kunni a virast langt seilst rksemdafrslu, er kruvaldi engan veginn fundsvert af hlutskipti snu. Ekkert bendir til a bresk lg hafi nokkru sinni veri birt eyjunni ea innihald eirra srstaklega kynnt fyrir bunum. Lg heimamanna virast fml egar kemur a kynferisbrotamlum og varveisla eirra brotakennd.

Segja m a me dmsmlinu hafi bum Pitcairn veri komi astu a urfa a taka afstu til stjrnmlalegrar stu samflagsins, n ess a hafa nokkru sinni velt vandamlinu fyrir sr ur. Til essa hefur samflagi Pitcairn raunar veri trlega sjlfbrt, ar sem sala frmerkjum, mynt og veffangaendingum skapa strstan hluta gjaldeyristekna. Formleg staa eyjaklasans, anna hvort sem sjlfsts rkis ea sem hluta af strri rkisheild, hefur v ekki talist akallandi hyggjuefni.

Nja Sjland, Bretland og strala hafa ll veri nefnd sem mguleg murrki fyrir Pitcairn. Bretland af sgulegum stum en Nja Sjland vegna nlgar sinnar og eirrar stareyndar a barnir skja megni af sinni jnustu, svo sem menntun unglingastigi anga.

strala er hr nefnd sem riji kostur af srstkum stum. Til stralu heyrir nefnilega Norfolk-eyja, sem er rtt um 35 ferklmetra eyland ti fyrir strndum Nja Sjlands. ar reyndu Bretar tvvegis a koma upp fanganlendu lok tjndu aldar og byrjun eirrar ntjndu. a mistkst hrapalega, enda voru fangarnir sagir kjsa glgann fremur en a vti sem Norfolk-eyja vri. Ekki voru kjrin krappari en svo, a hluti ba Pitcairn fluttist anga bferlum ri 1856.

bar Norfolk-eyju eru nrri 2.000 talsins, sem gerir hana a strveldi samanbori vi Pitcairn. (Hr m sj allar helstu lfrilegu upplsingar) Samflaginu hefur hins vegar ekki gengi eins vel a halda menningarlegri srstu sinni, annig stendur tunguml eirra hllum fti gagnvart ensku, sem er synd v lkt og Pitcairn tluu barnir strfurulega blndu af 18. aldar ensku og tungu Tahiti-ba. Nveri hfu mlverndarsinnar Norfolk a grpa til nyrasmar til a vernda tunguml sitt, Norfuk. Dmi um slkt or er Kompyuuta, sem merkir tlva. Whutawaye er algengasta heilsa banna, en See yorlye mai er helsta kvejan.

Norfolk-bar hafa um nokkurt skei stai stappi vi stralska mistjrnarvaldi, en skattleysi eyjaskeggja er stjrninni Camberra yrnir augum. Norfolk-bar hafa stralskt rkisfang og mega setjast a fastalandinu en s rttur er ekki endilega gagnkvmur, annig ufa stralir vegabrf til a ferast anga. renn lg eru gildi Norfolk-eyju, strlsk, bresk og lg sem hi nu manna ing eyjunnar setur. ingi ks jafnframt fulltrar, skipa fjrum fulltrum. Engir stjrnmlaflokkar starfa Norfolk-eyju.

Colleen McCullough, hfundur yrnifuglanna, sem vinslir sjnvarpsttir voru gerir eftir, er frgasti bi Norfolk-eyju. Bkur hennar hafa sennilega veri lesnar af mun fleirum en verk Halldrs Laxness.

sp


Prenta grein   Senda grein   Tilvsunar sl



Leit   Eldra efni   Um Mrinn
Forsa   Efst su
Rss straumur