|
Verkalýðshreyfing í kreppu 6.4.2005 Barátta verkalýðsafla á Íslandi meginþorra 20. aldar var ómetanleg fyrir þróun kjara íslensks verkafólks í víðum skilningi. Ekki beindist orka verkalýðsafla einungis að þróun launa heldur gerðu menn sér grein fyrir samfélagslegum ávinningi þess að byggja upp félagslegt velferðarkerfi á Íslandi. Skýr hugmyndafræðilegur grundvöllur íslensku verkalýðshreyfingarinnar í þessum efnum áorkaði miklu.En hver er staða verkalýðshreyfingarinnar í dag? Hver eru hugsjónir hennar og baráttumál? Verkalýðshreyfingin er að mörgu leyti stöðnuð og hefur átt erfitt uppdráttar frá því að Sjálfstæðisflokkurinn tók við ríkisstjórn Íslands fyrir um 14 árum. Endurnýjun virðist engin innan hreyfingarinnar, engin hugmyndafræðileg endurnýjun og félagsleg virkni lítil, jafnvel hjá þeim sem eru á launaskrá hennar. Það eru sjálfsagt margar ástæður þess að verkalýðshreyfingin á Íslandi virðist félagslega ófrjó en sennilega má rekja vanda hennar til hugmyndafræðilegrar einstefnu. Sá vandi er reyndar ekki aðeins bundinn við Ísland. Verkalýðsfélög víða um heim hafa gengið í gegnum hnignunarskeið en mörg hafa náð að rétta úr kútnum með hugmyndafræðilegri endurnýjun. Sú endurnýjun hefur falist í því að hverfa aftur til róttækra baráttumála í stað þess að einblína á kjarabaráttu í þröngum skilningi. Með mismunandi hætti hafa margar verkalýðshreyfingar víkkað út baráttumál sín og tekið upp femínisma, umhverfisvernd, baráttu gegn kapítalískri hnattvæðingu og baráttu fyrir friði og mannréttindum. Framlag margra verkalýðshreyfinga til baráttunnar gegn alþjóðavæðingu fjármagnsins hefur til að mynda reynst ómetanleg. Slík mál virðast hins vegar vera fjarri verkalýðshreyfingunni á Íslandi og jafnvel hafa foringjar hennar á stundum sýnt barnslega einfeldni þegar kemur að því að skilja í hverju hnattvæðingin felst. Ef til vill finnst sumum að hér sé verkalýðshreyfingunni gefin of lág einkunn, en þá er bara að spyrja sig í hvaða tilliti forysta verkalýðshreyfingarinnar hafi haft frumkvæði á síðastliðin ár? Hefur það verið mjög nýstárlegt? Reyndar hefur hún sýnt frumkvæði í því að hvetja ríkisstjórnina til dáða við að reisa álver. Einhverjum þykir nú kannski að núverandi ríkisstjórn þurfi ekki á hvatningu að halda í þeim efnum en verkalýðshreyfingin hefur óumbeðin tekið það að sér. Það er heldur aumt hlutskipti og sýnir öngstrætið sem hinir launuðu baráttumenn eru komnir í. Foringjar verkalýðsmála á Íslandi virðast hafa kyngt þeim boðskap íslenskra stjórnvalda að í álverum felist auðlegð fyrir umbjóðendur þeirra. Verkalýðshreyfingin var til að mynda tekin algjörlega í bólinu þegar ítalskt risafyrirtæki fór að stunda stærstu félagslegu undirboð sem Íslendingar hafa kynnst. Á meðan Ísland fékk að kynnast hvernig alþjóðvæðing fjármagnsins virkar reyndist verkalýðshreyfingin óundirbúin og af tveimur ástæðum: 1. Verkalýðshreyfingin var búin að hvetja stjórnvöld til framkvæmda og því samsek í málinu. Hún átti því erfitt með að beita sér. 2. Verkalýðshreyfingin reyndist ekki skilja hvernig kaupin gerast á eyrinni hjá alþjóðafyrirtækjum. Hún var hugmyndafræðilega óundirbúin eða barnslega grunlaus. Auk þess að skilja ekki við hvað yrði að etja þegar kallað var eftir framkvæmdum fyrir austan virtist skilningur verkalýðshreyfingarinnar á þeim félagslegum umbreytingum sem eiga eftir að verða í Fjarðabyggð vera lítill. Hver veit nema kannski að verkalýðshreyfingin sé enn það aftarlega á merinni hugmyndafræðilega að henni finnist ríkisverksmiðjubæir vera leiðin fram á við? Verkalýðshreyfingin vanmat líka algjörlega hverslags efnahagslegt glapræði álversframkvæmdirnar eru og lokaði augunum fyrir því að flestir umbjóðendur hennar myndu bíða tjón af þensluáhrifunum sem fylgja slíkri ofurfjárfestingu. Verkalýðshreyfingin er í kreppu. Hugmyndafræði hennar er úrelt og lyktar fremur af pælingum aristókrata en því sem róttækt samfélagsafl getur af sér. Vandi hennar mun aðeins aukast ef hún gerir sér ekki grein fyrir þessu.
hfþ
|
