Framverðir lýðræðisins (e) 20.3.2006 Viðbrögð Evrópusambandsins og Bandaríkjanna við úrslitum kosninganna í Hvíta-Rússlandi minna á endursýnda mynd sem notuð er til að fylla upp í sjónvarpsdagskrá. Efnið er til á lager, kostar ekkert og krefst engrar vinnu umfram það að finna rétta spólu og setja hana í. Svo þarf bara að ýta á réttan takka og tækin sjá um afganginn.Það var líka búið að auglýsa þennan dagskrárlið fyrir löngu. Jonathan Steele, sem skrifar vikulega pistla í Guardian, sagði okkur það fyrir tíu dögum að þegar úrslitin hefðu verið tilkynnt hæfist sama sýningin og í Georgíu og Úkraínu á sínum tíma. Steele dregur ekki fjöður yfir það að Aleksandr Lukasjenko er einræðisseggur sem misbeitir valdi sínu gagnvart fjölmiðlum, notar lögregluna óspart til að treysta yfirráð sín og hefur t.d. látið banna annan tveggja kommúnistaflokka í landinu. Hins vegar er það staðreynd að ritskoðunin er hvergi nærri eins víðtæk nú og hún var 1996. Milljónir landsmanna hafa aðgang að fréttastöðinni EuroNews gegnum kapalkerfi og öllu því efni sem þá lystir að lesa á frjálsum netmiðlum, innlendum og erlendum. Það sem hefur breyst er að nú hafa valdamikil öfl á Vesturlöndum áhuga á því sem er að gerast í Hvíta-Rússlandi og sjá tækifæri til að hafa áhrif á framvindu mála þar eystra. Rétt eins og þegar slagurinn stóð um Úkraínu hefur fjármagni verið dælt til stjórnarandstæðinga á undanförnum vikum, m.a. frá Bandaríkjunum, Bretlandi og Þýskalandi. Helsti keppinautur Lukasjenkos um forsetaembættið, Alexander Milinkevich, gætti þess líka að heyja drjúgan skerf kosningabaráttunnar í höfuðborgum annarra Evrópuríkja þótt engir væru þar kjósendurnir. Líklega var það skynsamleg aðferð því þegar Gallup kannaði fylgi frambjóðenda í janúar mældist stuðningur við Milinkevich aðeins 17 prósent – niðurstöðurnar voru birtar í tímariti sem gefið er út utan Hvíta-Rússlands. Fylgi Lukasjenkos mældist hins vegar 55% í sömu könnun þrátt fyrir ofríkið og valdagræðgina. Hvernig má það vera? Eins og Steele bendir á í pistli sínum þá sýnir skýrsla Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, sem seint verður talinn haukur í horni forsetans, að kaupmáttur fólks í Hvíta-Rússlandi hefur stöðugt aukist á undanförnum árum og um nálega fjórðung síðastliðna 12 mánuði. Ríkisstjórninni hefur líka tekist að vinna bug á verðbólgu og lækka virðisaukaskatt. Helmingi færra fólk lifir undir fátækramörkum en fyrir sjö árum síðan og Hvíta-Rússland státar af jöfnustu tekjuskiptingu allra landa í Austur-Evrópu. Það verður að telja sennilegt að slíkt efnahagsástand hafi ráðið miklu um það hvernig fólk greiddi atkvæði um helgina. Steele segist ennfremur hafa heimildir fyrir því að almenningur í Hvíta-Rússlandi kunni vel að meta stöðugleikann í landinu og sé því feginn að efnahagslífinu sé ekki meira og minna stjórnað af fámennum klíkum eins og í grannríkinu Rússlandi. Þetta þýðir auðvitað ekki að allir séu ánægðir. Andófið gegn Lukasjenko heimafyrir er sjálfsprottið og byggir á hugmyndafræðilegum ágreiningi. Það er borið uppi af menntamönnum, þjóðernissinnuðum hópum, yfirstéttarfólki í stærstu borgunum og ungu fólki sem er búið að fá sig fullsatt af ríkjandi fyrirkomulagi. Vandi stjórnarandstæðinga í Hvíta-Rússlandi er hins vegar sá sami og svo víða annars staðar, þeir hafa minnihluta kjósenda á bak við sig. Það er ómögulegt að segja fyrir um það hvort liðsinni erlendra ríkisstjórna muni verða stjórnarandstæðingum í Minsk til mikilla heilla til lengri tíma litið. Reynslan af rósabyltingunni í Georgíu og appelsínugulu byltingunni í Úkraínu bendir að minnsta kosti ekki til þess að lýðræði muni standa sterkari fótum í Hvíta-Rússlandi eftir „gallabuxnabyltinguna“ sem búið var að skíra og skipuleggja mörgum vikum fyrir kosningar.
sh
|
