Hver er ógnin? 29.3.2006 Í kjölfar þess að Bandaríkjamenn gáfust upp á þeirri vitleysu að hafa her á Íslandi hefur margt verið rætt, einkum skeggrætt, um „stöðu Íslands í varnarmálum.“ Menn halda því fram að upp sé komin gjörbreytt staða og að öryggi lands og þjóðar sé stefnt í voða. Sumt í þessu er satt en annað vitleysa eins og jafnan gildir um það sem rætt er af misjöfnu viti. Það er vissulega eitt rétt í öllu þessu saman; ef herinn fer verður enginn her til að halda uppi vörnum í landinu. En vörnum gegn hverju? Hvaða mögulega vá steðjar að landinu?Látum samt hugann reika og reynum að ímynda okkur hvað það væri helst. Líklega er óhugsandi að nokkurt þjóðríki ráðist til atlögu við Ísland. Þegar ríki fer í stríð við annað ríki er yfirleitt um grannríki að ræða. Við getum strax útilokað næstu grannríki okkar eins og Kanada, Grænland, Færeyjar, Noreg, Írland og Bretland nema eitthvað stórkostlegt gerist í stjórnmálaástandi einhverra þeirra. Reyndar, í ljósi hernaðarsögu síðustu 55 ára, má segja að það séu einkum Bandaríkin sjálf sem okkur gæti stafað nokkur ógn af. Ekkert annað ríki hefur hafið jafn mörg stríð við önnur ríki síðan í síðari Heimstyrjöld. Bandaríkjamenn telja það heldur ekki eftir sér að flakka heimshorna á milli til að fara í stríð. En leyfum okkur samt að trúa því að Bandaríkjaher sé ekki á leið úr landinu til þess eins að ráðast inn í það aftur. Svo ætli nokkurt annað ríki að ráðast á okkur þarf það því að færa her sinn langa leið, annað hvort í gegnum eða framhjá ríkjum er við teljum til helstu vinaþjóða okkar og hafa flest sinn eigin her. Það væri nokkuð öruggt að minnstu hernaðarflutningar færu ekki framhjá þeim án þess að til einhverra viðbragða af þeirra hálfu kæmi. Við skulum því dæma allar hugmyndir um hernaðarlega innrás í Ísland fjarstæðukenndar. Hvaða önnur ógn gæti þá verið fyrir hendi? Margir hernaðarhyggjumenn hafa nefnt hryðjuverk máli sínu til stuðnings. Jú, það hljómar vissulega sennilegar en innrás hers. Hryðjuverk virðast lúta sérstökum lögmálum og eru kannski óröklegri en hernaður ríkja. Hið óvænta virðist a.m.k. gegna hlutverki þar. Hins vegar, þó ég eigi erfitt með að átta mig á þankagangi hryðjuverkafólks, þykir mér ólíkegt að nokkrum hryðjuverkamanni eða -samtökum, þætti vænlegt að gera óskunda á Íslandi. Eins og fyrr segir er talsverð fyrirhöfn að koma sér til landsins að ég tali nú ekki um með alvæpni. Það er því ekki líklegt að hryðjuverkafólk myndi standa í stórfelldum vopnainnflutningi hingað til lands. Eftirlit með slíku yrði hins vegar hvort sem er í höndum tollgæslunnar en ekki hers. Annar kostur væri að hryðjuverkamenn hefðu hér bólfestu og stunduðu framleiðslu á sprengiefni eða útveguðu það hérlendis. Eftirlit með slíku væri aftur í höndum lögreglu, líklega sérsveitarinnar hans Björns Bjarnasonar, en ekki hers. Þá væri eftir hin fræga leið að ræna farþegaþotum og fljúga þeim á skotmörk. Með auknu eftirliti á flugvöllum um allan heim er slíkt reyndar orðið afar erfitt, en kannski ekki ómögulegt. Segjum því að það gæti gerst, hver yrðu hugsanleg skotmörk? Látum okkur sjá, Alþingishúsið? Stjórnarráðið? Hallgrímskirkja? Hús verslunarinnar? Nei, kannski frekar erlend stórfyrirtæki. Alcoa væri t.d. mun vænlegra skotmark en nokkurt hinna. Í slíkri árást fælust að minnsta kosti ríkari skilaboð en að fljúga á Hallgrímskirkju t.d. Nei, ég held að við getum hlegið að slíkum hugmyndum. Það tekur a.m.k. hálfan þriðja tíma að fljúga hingað þotum og allt of mikil fyrirhöfn að vesenast þetta hingað til Íslands þar sem flugvélahrap gerði hvort eð er ekki svo mikinn óskunda. Mun vænlegra væri, ef maður væri í annað borð kominn með farþegarþotu á vald sitt að fljúga henni t.d. á London, Rotterdam eða Osló. Svo ef við trúum að hryðjuverkafólk hugsi á praktískum nótum þá getum við lokað á þennan möguleika. Þá stendur eftir, sýnist mér, að senda hingað langdræg skotvopn, sprengjur úr fjarska. Algengustu langdrægar sprengjur ná um 3000 kílómetra flugi. Það er svipað og vegalengdin á milli Ítalíu og Íslands. Ímyndum okkur að að hryðjuverkahópur værir með aðsetur í Norður-Ítalíu og sendi sprengju til okkar. Það litla sem ég veit um svoleiðist vopn segir mér að ferðalagið tæki innan við 10 mínútur. Það er spurning hvað 2000 manna herliðið á Miðnesheiði gæti gert við slíkri árás. Hvort hinn svokallaði fælingarmáttur væri líklega búinn að snúast upp í andhverfu sína og gera herstöðina að vænlegu skotmarki. Slíkur sprengibúnaður myndi hins vegar kosta einhverja tugi milljóna og spurning, ef hryðjuverkahópar hefðu slík vopn í fórum sínum, hvort þeir myndu eyða því púðri á Íslendinga. Hryðjuverkafólk er yfirleitt drifið áfram af einhverjum málstað. Yfirleitt er um að ræða frelsis- eða sjálfstæðisbaráttu þjóða eða þjóðarbrota, baráttu gegn hernaðaryfirráðum eða harðstjórn. Sem dæmi um slíkt eru hryðjuverk palestínskra vígamanna í Ísrael, tamíltígrar í Sri Lanka, IRA á Írlandi, ETA í Baskalandi o.s.frv. Hryðjuverkin beinast þá gegn því ríki sem með hervaldi eða pólítískum leiðum hefur komist til áhrifa á viðkomandi landsvæði. Ísland er ekki í slíkri stöðu, a.m.k. ekki með beinum hætti. Það er kannski einkum vera bandaríska hersins á íslandi og stuðningur Íslendingar við hernaðarstefnu bandaríkjanna og NATO sem gerir landið að mögulegum vettvangi hryðjuverka. Þær aðgerðir Íslendinga sem gætu orðið til að einhverjum verði sérlega uppsigað við Íslendinga eru kannski einkum hvalveiðar og virkjanaframkvæmdir. En náttúruverndarsinnar og hvalavinir hafa hingað til ekki verið mikið fyrir líkamlegt ofbeldi og blóðsúthellingar. Það er líklegast hersetan sem gæti mögulega kallað á ofbeldisverk öfgamanna. Svo ef hér á landi er enginn her, sérstaklega enginn bandarískur her, er ekki mikil hætta á að hryðjuverkahópar beini augum sínum hingað. Helsta raunverulega váin sem að okkur steðjar er því líklega ekki hernaðarlegs eða hryðjuverkaógn. Ætli það sé ekki einna frekast náttúran sjálf sem ógnar okkur hvað helst. Og við náttúruna fær enginn her ráðið, sama hve öflugur hann er. Ef stórfelldar náttúruhamfarir verða hér á landi er það því ekki her sem við þurfum að reiða okkur á heldur öflugar björgunarsveitir. Ekki til að berjast við náttúruna heldur til að koma fólki til hjálpar. Það eru björgunarsveitir og landhelgisgæslan sem myndu vera þar í aðalhlutverki, ásamt lögreglu, slökkviliði, sjúkraflutningafólki, læknum og hjúkrunarfólki. Nú þegar helsta ógnin við öryggi landsins er að hverfa, herinn sjálfur, eru vissulega bjartir tímar framundan. Það sem þarf þó að tryggja er einkum tvennt: 1. Að hinn raunverulegi öryggisviðbúnaður í landinu, þær sveitir sem ég taldi hér upp að ofan, hafi nægilega aðstöðu og tækjabúnað til að sinna hlutverki sínu, að fyrirbyggja að slys verði og ef þau verða, að bregðast fljótt við og koma fólki til hjálpar. 2. Að búa svo um hnútana að Íslendingar standi utan við hernaðarátök og hernaðarbandalög en beiti sér þess í stað fyrir mannréttindum og styðji sjálfsagða réttindabaráttu þjóða og þjóðarbrota.
he
|
