Ráðist á garðinn þar sem hann er lægstur: Verstu rökin gegn umhverfisvernd 17.4.2006 Í upplýstri umræðu er venjan að ráðast á garðinn þar sem hann er hæstur og styrkja málstað andstæðinga áður en færð eru rök gegn honum. Í þessum pistli verður farið þveröfugt að. Hér verða tínd til verstu rök sem höfundur hefur þurft að hlýða á gegn umhverfisvernd. Pistill þessi er því fremur ætlaður sem sáluhjálp fyrir uppgefna baráttuhugi en hrakning á raunverulegum rökum gegn umhverfisvernd.Fyrst ber að nefna efasemdirnar um niðurstöður rannsókna á fylgni milli hlýnunar jarðar og losunar gróðurhúsalofttegunda. Þessar efasemdir taka á sig ýmsar myndir, en yfirleitt er þó verið að benda á að fylgnin sé ekki „vísindalega sönnuð“ með þeim rökum að til séu rannsóknir sem bendi til hins gagnstæða. Umhverfisverndarsinninn lendir þá í vísindaheimspekilegum umræðum um að því miður séu engar „sannaðar“ kenningar í raunvísindum, heldur aðeins kenningar sem styðjast við misgóðar athuganir. Þyngdarlögmálið er t.d. ekki „vísindalega sannað,“ en fáir munu þó stökkva fram af hárri byggingu í þeirri von að vísindamönnum hafi skjátlast um þyngdarkraftinn. Þó virðast sumir móast við að viðurkenna að þar sem nær allar rannsóknir bendi til orsakasamhengis milli hitunar jarðarinnar og mengunar frá gróðurhúsalofttegundum þá sé það líklega besta kenningin. Í annan stað er stundum reynt að dulbúa eiginhagsmuni sem rök. Stundum er það jafn augljóst og sjálfsafneitun þeirra sem vilja ekki takast á við erfið vandamál – aðstandendur vita þá iðulega að afneitunin gerir bara málið verra. Í öðrum tilvikum búa eiginhagsmunirnir að baki þótt ekki séu þeir eins augljósir. Höfundur hefur t.d. stundum heyrt þau rök gegn Kyoto-samþykktinni að hitastigshækkun á jörðinni þýði að aðeins lífvænlegra verði hér á landi. Vafasamt er að þeir sem það segja vilji raunverulega að landsvæði milljóna manna verði að eyðimörkum svo að Íslendingar geti farið oftar í sólbað. Umhverfisverndarsinninn þarf þó líklega alltaf að sætta sig við að erfiðara er að sannfæra fólk um nauðsyn þess að vernda umhverfið fyrir barnabörn sín þegar aðrar hreyfingar bjóða skattalækkanir þess í stað. Í þriðja lagi er málflutningur umhverfisverndarsinna stundum útmálaður sem „tilfinningarök.“ Væntanlega er átt við að rökin fyrir umhverfisvernd byggja gjarnan á ákveðnum gildum, s.s. virðingu fyrir náttúrunni óháð efnahagslegu gildi. Þá er engu líkara en að efnahagsleg rök byggi ekki með nákvæmlega sama hætti á gildum, s.s. því að þurfa ekki að spara orku og geta keypt sér það sem mann langar til. Rök umhverfisverndarsinna verða aðeins „tilfinningarök“ í eyrum þeirra sem telja að öll verðmæti megi leggja inn á bankabók fyrr eða síðar. Það hlægilega er auðvitað er að fyrir því eru engin rök, einungis tilfinningar. Síðustu og verstu rökin sem hér verða nefnd eru að umhverfisvernd sé ekki tímabær, að fyrst þurfi að byggja upp efnahagslífið og síðan megi huga að umhverfisverndinni. Þessi rök eru ekki aðeins kjánaleg vegna þess að umhverfisvernd felst auðvitað einmitt í því að byggja upp efnahagslíf á umhverfisvænan hátt. Þannig er ekki hægt að slíta umhverfisvernd úr samhengi við efnahagsuppbyggingu hverju sinni. En þessi rök sigra í flokki slæmra raka gegn umhverfisvernd vegna þess að Íslendingar eru meðal fimm ríkustu þjóða í heimi og erfitt er þá að sjá hvenær, ef ekki núna, leggja beri áherslu á umhverfisvernd. Ljóst má vera að sum rök gegn umhverfisvernd eru ekki aðeins ótæk, heldur beinlínis hlægileg. Sem betur fer hljóta andstæðingar umhverfisverndar að hafa margar betri ástæður fyrir afstöðu sinni. Í þágu upplýstar umræðu verður a.m.k. að gera ráð fyrir því.
fd
|
