Fjármagn og lýðræði 5.5.2006 Nú þegar stjórnmálaflokkar eru farnir að auglýsa fyrir sveitastjórnarkosningar af fullum krafti blasir við eins og fyrri daginn sá gríðarlegi munur sem er á aðgengi þeirra að fjármagni. Hin nýi flokkur, Exbé-flokkurinn í Reykjavík, virðist þannig geta ausið úr ótakmörkuðum sjóðum og var byrjaður að auglýsa í sjónvarpi mánuði fyrir kosningar. Flokkurinn sem einu sinni kenndi sig við framsókn er hliðstæða Coca-colafyrirtækisins á þeim „markaði stjórnmálamanna“ sem íslenskir miðjumenn halda því fram að sé orðinn til á Íslandi. Nú er bara að sjá hvort það kemur fram sem margan grunar, að varan sé svo gölluð að ekkert magn auglýsinga dugi til að selja hana, eða hvort hið sama komi fram og í alþingiskosningum fyrir 2003, að peningar tryggi stjórnmálamönnum leið að völdum. Jafnframt vakna áleitnar spurningar um tengsl fjármagns og pólitísks valds í hinu síðkapítalíska nútímasamfélagi.Þeir stjórnmálamenn sem mestu hafa ráðið hér á Íslandi undanfarin ár halda því iðulega fram að þeir hafi dregið úr völdum sínum eða stjórnmálamanna með einkavæðingu fyrirtækja og með því að færa verkefni út á markaðinn. Í raun og veru hafa þessar aðgerðir fyrst og fremst dregið úr hinu lýðræðislega valdi almennings. Það eru möguleikar samfélagsins, hins lýðræðislega beina eða kjörna valds, til að hafa áhrif á þróun og uppbyggingu samfélagsins sem hafa verið skertir með því að hagsmunum fjármagnsins er veittur meiri forgangur, hinir ríku verða ríkari bæði af fjármunum og ekki síður af völdum. Einkavæðing veitustarfsemi eða fjarskiptaþjónustu er ekki aðeins rekstrarlegt fyrirkomulagsatriði, ekki hlutlaus kerfisbreyting, heldur um leið endurskilgreining viðkomandi starfsemi og tilfærsla ákvörðunarvalds á viðkomandi sviði frá almannavaldi til markaðsafla. Og sú tilfærsla valdanna kemur ekki endilega niður á stjórnmálamönnum. Peningavaldið ógnar lýðræðisskipulaginu í gegnum óeðlileg áhrif fjármálaafla á stjórnmálin með beinum hætti. Þar er Ísland illa á vegi statt án löggjafar um stjórnmál og fjármál. Hér geta einstaklingar safnað ótakmörkuðu fé í sína persónulega kosningabaráttu eins og margendurtekin dæmi úr nýlegum prófkjörum sanna. Sama á við um stjórnmálaflokkana sjálfa sem geta safnað fúlgum fjár og hafa sjálfdæmi um upplýsingaskyldu - sem auðvitað merkir að hún er engin. Þannig geta markaðs- og peningaöflin sótt að stjórnmálaöflunum og lýðræðisfyrirkomulaginu, bæði utan frá og innan. Auglýsingar Exbé-listans í Reykjavík eru bara eitt af mörgum sýnidæmum um umbreytingu lýðræðisins í neytendamarkað þar sem fjármagnsöflin fara með tögl og haldir og starfa að þar að auki í leyni. Frá upphafi er vitlaust gefið þar sem fjármagnseigendur veðja á þá flokka sem þjóna hagsmunum þeirra. Við tekur ástand eins og í Róm til forna þar sem auðmenn geta keypt sér eitt stykki stjórnmálamann og enginn fær gert við því. Þannig virkar auðvaldskerfið, en hefur þetta nokkuð með lýðræði að gera?
sj
|
