Mannlegur harmleikur á útsölu 8.7.2006 Um daginn átti ég leið um Kringluna. Konan vildi á útsölur að kaupa skó. Ég fór með, mestmegnis í þeim tilgangi að keyra hana þangað. Þar með var mínu hlutverki við skókaupin lokið enda konan mín skilningsrík og hlífir mér við því að hlaupa á milli búða með sér til þess eins að standa þar eins og illa gerður hlutur, hummandi og jánkandi við leiðandi spurningum hennar um fatnað. Þá nota ég yfirleitt tækifærið og lauma mér inn í næstu bókabúð, eða á næsta bekk og fylgist með fólki, svona til að drepa tíma á meðan ég bíð. En í þetta sinn var í gangi sýningin World Press Photo. Þannig að á meðan konan keypti skó gat ég notað tímann til að skoða flestar hliðar mannlegs harmleiks.Jæja, ekki bara harmleiks heldur líka gleði. En flestar myndirnar og þær eftirminnilegustu og áhrifaríkustu eru þær sem sýna þjáningar fólks í kjölfar náttúruhamfara, pyntinga, stríðs og annarra hræðilegra atburða. Þar fær maður að sjá myndir sem eru svo hryllilegar að þær birtast ekki í dagblöðum. Þar fær maður að sjá í augun á þeim sem hafa reynt atburðina sem maður les um í blöðunum án þess að gefa þeim allt of mikinn gaum. Á sýningunni World Press Photo ætti manni að gefast tóm til að gefa þessum myndum gaum. Átta sig á að fréttirnar sem maður les eru af raunverulegu fólki. Fólkinu sem við sjáum á þessum myndum. Þar sem ég stóð í Kringlunni, með tárin í augunum, agndofa yfir því sem ég sá, fékk ég á tilfinninguna að ég væri eitthvað einkennilega staðsettur. Framhjá mér þaut fólk, gjóaði augunum á myndirnar áður en það hvarf inn í næstu verslun. Sýningin í Kringlunni er ekki hönnuð með þetta tóm í huga. Hún teygir sig um endilanga Kringluna á tveimur hæðum. Þannig gerð úr garði að mögulegt er að skoða hluta hennar á meðan maður gengur á milli verslana. Jurtate í Heilsuhúsinu, mannleg þjáning, skór í Ecco, hörmungar, gallabuxur í Deres, manndráp... Sýningin er svo sem í samræmi við þá miðla þar sem myndirnar birtust upphaflega. Dagblöð eru svona líka: Stríð, auglýsing um bílabón, morð, nýi bíllinn frá Nissan, náttúruhamfarir, risaskjár og heimabíó, nauðgun... Um nokkurt skeið bjó ég í Amsterdam, sem segja má að sé heimaborg World Press Photo. Samtökin voru stofnuð þar árið 1955 og borgin hýsir enn skrifstofu þeirra. Farandsýningin hefst enda þar á hverju ári og hefur verið haldin undanfarin ár í Oude Kerk, elstu kirkju Amsterdam. Þar sá ég einmitt World Press Photo tvö ár í röð. Það er mögnuð reynsla að skoða sýninguna í þessari gömlu, virðulegu og friðsælu byggingu. Þar getur maður og þar langar mann að gefa sér tíma og skoða ljósmyndirnar. Á griðastað kirkjunnar hefur maður færi á að setjast niður á kirkjubekkinn og íhuga. Hugsa til fólksins á myndunum, um atburðina sem þær lýsa. En kannski er Kringlan við hæfi. Er ekki verslunarmiðstöðin einhvers konar kirkja markaðssamfélagsins? Hof markaðshyggjunnar? Þangað förum við snemma á sunnudagsmorgnum. Messan er útsala. Fyrir framan afgreiðslukassann bíðum við í röð eins og í kapítalískri altarisgöngu. Líkami Krists eru Diesel-buxur og Nike-skór; pulsa og kók. Fyrirgefning syndanna, hugarró sóknarbarnsins. Ég er neytandi og kirkjan mín er Kringlan. Kannski svo. En í þeirri kirkju finnur maður ekki friðinn. Þar gefst manni ekki þetta tóm. Dregur Kringlan ekki dálítið úr gildi ljósmyndanna á World Press Photo? Týnast þær ekki bara í gengdarlausri neyslu? Verða þær ekki bara eins og hver önnur neysluvara? Að mínu mati: Jú. Sýningarnar tvær sem ég sá í Oude Kerk voru í það minnsta mun áhrifaríkari. Ekki vegna þess að myndefnið væri annað, heldur umhverfið. Í firrtu samfélagi verður sýningin í Kringlunni bara hversdagsleg. Ekki ósvipuð því að fletta Mogganum við morgunverðarborðið. Þurfum við ekki að geta gefið okkur tóm til að skoða myndirnar og skilja þær á nýjan hátt? Er ekki gildi sýningarinnar fólgið í því? En tómið er ekki í tísku. Aktu-taktu sýningar eru nútíminn. Ljósmyndasýningar krefjast þess ekki að við þurfum að staldra við til að skoða þær. Nú eru þær hannaðar þannig að við getum gert það á ferðinni, t.d. á leiðinni í Ríkið eða á fund eða bara eitthvað út í bláinn. Það er kannski ekkert slæmt við það og vissulega geta svona sýningar fangað athygli mun fleiri en ella. Að minnsta kosti í örskotsstund. Og hver á svo sem meira en örskotsstund aflögu hvort sem er?
he
|
