Þjóðernishyggjan lifir enn góðu lífi 19.8.2006 Íslenskir stjórnmálamenn hafa löngum komist langt á því að vísa í sjálfstæðishetjuna Jón Sigurðsson máli sínu til stuðnings. Málflutningur andstæðinganna hefur iðulega verið skotinn í kaf með því einu að segja að Jón Sigurðsson hefði ekki verið á sama máli. Íslensk stjórnmálaumræða hefur nefnilega leynt og ljóst verið mjög lituð af þjóðernishyggju um árabil.Umræða um Evrópusambandið hefur snúist að miklu leyti um fullveldi þjóðarinnar en síður um hvers konar fyrirbæri Evrópusambandið eiginlega er. Umræða um hvalveiðar hefur ekki snúist um efnahagslega hagsmuni eða umhverfisvernd heldur rétt okkar sem þjóðar til að ákveða að veiða hvali. Umræða um varnamál Íslendinga hefur snúist um — til skamms tíma — hvað Bandaríkjamenn meti okkur Íslendinga sem þjóð mikils (sem reyndist svo ekki rétt). Náttúruverndarumræðan hefur litast af þjóðernishyggju — og líka virkjanaumræðan þar sem margir hafa hneykslast á því að útlendingar láti sig Kárahnjúkavirkjun einhverju skipta þar sem þetta sé „okkar“ land. Þjóðarhugtakið er tiltölulega ungt hugtak og líklega tóku menn ekki að hugsa um sig sem fulltrúa tiltekinnar þjóðar í nútímaskilningi þess orðs fyrr en á 19. öld. Því fer fjarri að hægt sé að telja þjóðerni „eðlislæga“ staðreynd sem sé okkur í blóð borin. Þjóðernishyggja litaði svo mjög stjórnmálasögu 20. aldar að margir telja þjóðarhugtakið handónýtt — og réttast sé að hverfa frá því ef við viljum lifa í friðsamlegri heimi. Þjóðarhugtakið mun þó reynast lífseigara en svo. Það sést best á nýkjörnum formanni Framsóknarflokksins sem vísaði mjög til gamaldags þjóðernisgilda í kosningabaráttu sinni og ber nafn sjálfstæðishetjunnar gömlu. Hann forðaðist þó að nota orðið þjóðernishyggju en notaði nýtt hugtak: Þjóðhyggja. Sem hann skýrði ekki nánar, talaði aðeins um þjóðleg gildi og að Framsóknarflokkurinn væri þjóðlegur flokkur. Þjóðhyggja hlýtur að vera einhvers konar þjóðernishyggja og kjör Jóns því til marks um að Framsóknarflokkurinn ætli lítt að sækja fram en ríghalda í gamlar hugmyndir um þjóðina, skreyttar með nýjum orðum. Hinn endurkjörni varaformaður flokksins hefur reyndar líka vísað til gamalla þjóðlegra gilda á stjórnmálaferli sínum og kannski ná þeir félagarnir saman um þjóðernisorðræðuna á komandi stjórnmálavetri. Áhugavert verður þó að sjá hverju „þjóðhyggjan“ mun skila. Auknum styrkjum til íslenskrar menningar? Auknum styrkjum til íslenskukennslu og fleiri stöðum íslenskukennara? Hvað verður um daður Framsóknarflokksins við Evrópusambandið? Hvernig tekst þjóðhyggjan á við að „tryggja varnir landsins“ sem núverandi ríkisstjórn hefur haft miklar áhyggjur af? Hvernig líta þjóðhyggjumenn á alþjóðlegt samstarf um mannréttindi og umhverfismál? Ekkert hefur komið fram um þetta og reyndar er ólíklegt að „þjóðhyggjan“ muni breyta neinu um gjörðir Framsóknarflokksins. Hins vegar minnir orðið okkur á að íslensk stjórnmálaorðræða hefur sorglega lítið breyst frá 19. öldinni og nafna nýja formannsins. Enn virðist duga að slá um sig með tilvísunum í íslenska þjóð sem er best í heimi og getur allt í krafti þjóðernis síns.
kj
|
