Gegn heimanámi 13.9.2006 Í stjórnmálum er talað um jafna möguleika í tvennum skilningi. Annars vegar er krafa um að allir séu meðhöndlaðir í stjórnkerfinu án tillits til þess af hvaða kyni viðkomandi er, hvar hann býr, fær í laun og svo framvegis. Þetta er sú neikvæða skylda sem allir – ef ekki á borði þá að minnsta kosti í orði – eru sammála um að stjórnvöld hafi gagnvart almenningi.Í auknum mæli er nú líka talað um jafna möguleika í jákvæðum skilningi. Að tryggja öllum jafna möguleika felst þá í því að yfirvöld grípi til sérstakra aðgerða til að jafna stöðu þeirra sem hafa ríka tilhneigingu til að dragast aftur úr. Í þessu felst viðurkenning á því að möguleikar fólks til að lifa góðu lífi felast ekki einungis í erfðum gáfum, dugnaði og hinu fræga einstaklingsframtaki. Í þessum skilningi er langt frá því að konur, innflytjendur, fatlaðir og fólk úr fátækum fjölskyldum hafi jafna möguleika á við innfædda og ófatlaða karlmenn úr efnuðum fjölskyldum. Baráttan gegn ójöfnum möguleikum í síðari skilningnum er sérstaklega áberandi í grunnskólum. Þar er til dæmis gripið til sérstakra aðgerða til að kenna innflytjendum íslensku og veita þeim börnum stuðning í náminu sem ekki fá hann hjá fjölskyldum sínum. Lágtekjufólk er oftast lágtekjufólk einmitt vegna þess að það fékk ekki tækifæri til að mennta sig á sínum yngri árum. Hið jákvæða viðhorf í grunnskólum gerir meira en flest annað til að vinna gegn því að tekjur barna séu einkvæmt fall af tekjum foreldra. Það eru sennilega engar ýkjur að skólakerfi þar sem allir nemendur sitja við sama borð (eða í það minnsta við samskonar borð) er öflugusta ráð samfélagsins til að berjast gegn ójöfnuði þegar til lengri tíma er litið. Þess vegna getur enginn sem vill í raun sjá jafna möguleika allra stutt daður íslenskra hægriflokka við einkaskóla á grunnskólastigi. Og það er líka þess vegna sem félagshyggjuflokkar ættu að taka undir með flestöllum grunnskólakrökkum og biðja um að heimanám verði afnumið með öllu í íslenskum grunnskólum. Rökin fyrir slíkri breytingu eru fyrst og fremst þau sem þegar hefur verið ýjað að og snúa að jöfnum möguleikum óháð menntun og efnahag foreldra. Börn sem búa við erfiðar fjölskylduaðstæður hafa oft ekki einu sinni möguleika á að sinna heimavinnu af sömu einbeitingu og aðrir krakkar – hvað þá að þau fái hjálp frá foreldrum sem ekki hafa menntun eða tíma til að aðstoða við námið. Ef börn vinna ígildi heimavinnunnar í skólanum geta kennarar eða leiðbeinendur stutt og aðstoðað börnin við verkefnin – þá fá ekki bara sum börn þann stuðning og þá hvatningu sem þau þurfa á að halda. Í mínum huga duga þessi rök fyllilega til að réttlæta slíka stefnubreytingu í íslenskum grunnskólum. Fleira má þó tína til. Fyrst og fremst er ljóst að öll börn munu hagnast á því að fagmenn aðstoði þá við heimanám. Auk þess þurfa kennarar þá ekki að hafa áhyggjur af því að stór hluti nemenda vinni ekki heimaverkefni sín – þannig má þá líka koma að einhverju leyti til móts við þá nemendur sem misst hafa áhugann fyrir námi strax í grunnskóla. Hluti af þeim tíma sem kennarar myndu eyða við að aðstoða nemendur í lok dags myndi skila sér aftur í því að ekki þurfi að eyða stórum hluta skóladagsins í að fara yfir heimaverkefni dagsins á undan. Munurinn á núverandi grunnskólum og heimanámslausum skólum er því e.t.v. ekki eins mikill og gæti virst við fyrstu sýn. Í vissum skilningi er það líka jafnréttismál að skólabörn – líkt og vinnandi fólk – hafi afmarkaðan vinnutíma. Mörgum gæti raunar þótt það enn mikilvægara að þau yngstu og óreyndustu á meðal okkar, fremur en fullorðið fólk, þurfi ekki að hafa stöðugar áhyggjur af því að hluti vinnudagsins sé enn eftir. Flestir hljóta auk þess að vera sammála um að það sem er verst við heimanámið er ekki verkefnin sjálf, heldur tilhugsunin um að maður eigi eftir að vinna þau. Með því að ljúka þeim í skólanum þurfa slíkar áhyggjur aldrei að vera til staðar hjá grunnskólabörnum. Ef börn vilja svo læra meira en þau komast yfir í skólanum er þeim vitaskuld frjálst að gera það eftir að skóladeginum lýkur. Tillagan hér er aðeins að kennarar setji ekki fyrir verkefni sem ætlast er til þess að börn vinni utan skólatíma. Auðvitað myndi þessi breyting kosta mikla peninga. Það gera allar miklar umbætur í skólakerfinu. Afnám heimanáms ætti að vera þar ofarlega á forgangslistanum, því rökin sem byggja á að jafna möguleika allra barna í jákvæða skilningnum ná ekki aðeins til sumra barna, heldur allra. Meira að segja menntaðir og efnaðir foreldrar gleyma oft að veita börnum sínum þann stuðning sem þau eiga skilinn. Aðrir foreldrar hafa ekki einu sinni möguleika á að styðja börn sín með þessum hætti. Þá þarf samfélagið að sjá til þess að öll börn fái í raun jafna möguleika til að stunda allar tegundir af námi. Til þess að svo verði þarf að vinna markvisst að því að útrýma þeirri tegund sem nýtur minnstra vinsælda í skólum landsins.
fd
|
