Jafnrétti til náms er dautt og grafið 18.9.2006 Það var drepið á fyrra kjörtímabili Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks og huslað á því síðara. Lögin um æðri menntun voru innleidd árið 1997 og þýddu í raun að menntastofnanir eins og Viðskiptaháskólinn á Bifröst beinlínis urðu að taka upp há skólagjöld ellegar loka sínum dyrum. Síðan hefur samkeppni á sviði æðri menntunar færst jafnt og þétt í aukana með alúðlegri aðstoð ríkisvaldsins, samkeppni sem Háskóli Íslands, háskóli allra landsmanna, hefur orðið undir í enda var hann aldrei keppnisfær. Hann hefur þvert á móti mátt hjara í kolskekktu samkeppnisumhverfi sem virðist eins og sniðið til að láta hann líta illa út, næstum eins og einhentan boxara eða kappakstursbíl á ferköntuðum dekkjum.Einkareknar stofnanir á efsta menntastiginu fá framlög frá ríkinu og innheimta auk þess há skólagjöld af nemendum sínum, sem væntanlega koma frekar frá sterkefnuðum heimilum (nema kannski nemendur úr lægri stéttum sem eru sérlega heppnir með sumardjobb og auðnast að hafa óvenju góðar tekjur miðað við sína stétt). Þarna er því þegar nokkur stéttaskipting komin til sögunnar. Að vísu geta nemendur í einkareknu skólunum leitað á náðir Lánasjóðins en það stuðlar ekki að jafnrétti í reynd því þau lán þarf auðvitað að borga að námi loknu. Þar að auki þarf Háskóli Íslands að standa straum af hinum og þessum þáttum sem aðrir skólar eru ósnortnir af einfaldlega vegna þess að hann er ríkisháskóli. T.d. er HÍ eini skólinn sem fjármagnar rekstur Háskólabókasafnsins þó að í orði eigi það að sinna þörfum allra landsmanna. Því er nú svo komið að menntamálaráðherra segir tíma til kominn að hefja opinskáa umræðu um skólagjöld. Tilefnið er tvær nýlegar skýrslur frá OECD, önnur fjölþjóðleg og hin bundin við íslenska háskólastigið. Sú fjölþjóðlega nefnist Education at a Glance, OECD Indicators 2006 og þar er menntun ýmissra landa er tíunduð. Skýrslan sýnir að á Íslandi er fremur litlu fé varið til hærri menntunar og landið hafnar í 21. sæti yfir útgjöld til háskóla. Sérumfjöllun OECD um íslenska háskólastigið segir svo að skólar hér þurfi bæði aukið fjármagn og meira gæðamat og mælir hreinlega með því að tekin verði upp skólagjöld við ríkisháskólann. Þennan þankagang verður að skoða í réttu samhengi. Íslenska úttektin vekur m.a. máls á því að grundvallarbreyting hafi orðið á viðhorfi til æðri menntunan hérlendis. Áður þótti jafnrétti til náms mikilvægt, að landsmenn allir hefðu jafnan aðgang að þekkingunni sem æðsta skólastigið veitir. Nú hinsvegar hefur jafnréttinu, equality, verið skipt út fyrir eitthvað sem nefna má jafnræði eða equity. Það þýðir í stuttu máli að áherslan er nú á að skólarnir bítast um nemendur sem í staðinn fyrir að sækjast eftir þekkingu sækjast eftir hæfni sem gerir þá eftirsóknarverða þegar þeir koma út á vinnumarkaðinn. Þessi hæfni virðist svo aftur vera bundin við fremur fáar greinar, eins og sjá má af námsframboði einkarekinna skóla eins og Viðskiptaháskólans á Bifröst eða Háskólans í Reykjavík. Enn hefur Háskóli Íslands langmesta úrvalið af námsfögum, í skorum og deildum sem rotna og visna eins og blóm sem aldrei eru vökvuð því það sem þær hafa að bjóða þykir ekki nógu eftirsótt fyrir þröngsýnt íslenskt þjóðfélag. Jafnrétti til náms þykir bara ekki mikilvægt lengur, a.m.k. ekki eins mikilvægt og áður. Það hefur verið fyrir borð borið af íslenskum stjórnvöldum sem afneita sí og æ eigin vitsmunum og þráast við að halda að samkeppni sé alltaf, alltaf, alltaf lykillinn að bættum árangri sama hvernig í pottinn er búið. Æðri menntastofnanir hér eru fáránlega margar miðað við höfðatölu. Hvað eru t.d. tvær verkfræðideildir að gera í þessu agnarlitla samfélagi þegar allur samanburður sem völ er á sýnir að ein ætti að vera kappnóg? Stúdentahreyfingin Röskva talar enn mjög skýrt gegn skólagjöldum þótt landslagið hafi verið skipulagt þannig að allt kalli á upptöku þeirra. Manni er hálfpartinn farið að líða eins og síðasta móhíkananum þegar maður reynir að mæla fyrir jafnrétti til náms. Nei, það er dautt og grafið og ef einhvern tíma á að láta það ganga í endurnýjun lífdaga eins og Lazarus forðum þá þarf að gera eitthvað róttækt og breyta landslaginu aftur. Helst að kjósa nýja ríkisstjórn sem er ekki fullkomlega heilaþvegin af samkeppniskjaftæðinu.
kpó
|
