Úrslit sænsku þingkosninganna 20.9.2006 Fyrir sænska kjósendur er hið afgerandi augnablik ekki þegar krossað er í auðan reit á kjörseðlinum. Hver seðill er nefnilega aðeins ætlaður einum flokki og blýanturinn er aðeins notaður til að raða frambjóðendum á hverjum lista. Óákveðnir kjósendur geta því beðið með ákvörðun sína þar til komið er að því að setja seðilinn í umslagið sem svo er sett ofan í kjörkassann. Svíar fá þessa kjörseðla senda í pósti frá flestum framboðunum, en þeir sem þegar hafa notað þá sem innkaupalista eða hent þeim strax í ruslið geta fengið seðlana afhenta af fulltrúum framboðanna, sem standa vongóðir með merkiborða um öxlina eins og fegurðardísir í sigurvímu. Leiðtogi Íhaldsflokksins og forsætisráðherraefni hægribandalagsins, Fredrik Reinfeldt, stóð sjálfur og afhenti kjósendum valseðla flokks síns síðdegis á kjördag.Að sumu leyti eru sænsku hægriflokkarnir einmitt eins og fegurðardísir sem klæða sig upp fyrir keppnina, líta vel út á sviði og svara öllum spurningum af miklu sjálfstrausti. Haft var eftir Reinfeldt að hverju sem sósíaldemókratar lofuðu sænsku þjóðinni í velferðarmálum þá mundi hann lofa því sama og meiru til. Engu að síður ætlar hægribandalagið að afnema hátekjuskatt- og fasteignaskattana, auk þess að lækka almenna skatthlutfallið. Hægriáherslur bandalagsins eru þó einna skýrastar í hugmyndinni um skattalækkanir á þrif á heimilum – það gagnast auðvitað bara þeim sem þegar hafa efni á að láta aðra taka til heima hjá sér. Til að hafa efni á þessu öllu verða bætur lækkaðar til atvinnulausra, aldraðra og annarra sem ekki geta unnið fyrir sig með hefðbundnum hætti. En það er ekki annað hægt en að hrósa hægriflokkunum fyrir kænsku og útsjónarsemi í kosningabaráttunni. Þeim tókst að slá helstu vopnin úr höndum andstæðinga sinna með því að taka upp suma yfirborðskennda punkta í stefnumálum þeirra. Þeir eru yfirborðskenndir vegna þess að tekið er á einkennum vandans en ekki rótunum. Gott dæmi er lækkun atvinnuleysisbóta, sem gjarnan er nefnt af hægriflokkunum sem leið til að draga úr atvinnuleysi. Það kann að hljóma rökrétt þar til bent er á að vandamálið er ekki að fólk vilji ekki vinna, heldur að enga vinnu er að fá fyrir stóran hluta af sænsku þjóðinni. En hægriflokkunum tókst að gera atvinnumálin að sínu og félagshyggjuflokkarnir voru í vörn í því máli alla kosningabaráttuna, þrátt fyrir að atvinnumálin hafi verið aðalsmerki þeirra alla tíð. Annað dæmi um yfirborðsmennsku er að eftir að í ljós kom að sænskir kjósendur líta á gróðurhúsaáhrifin sem einn af mikilvægustu málaflokkunum þá lofuðu hægriflokkarnir hundraðþúsundkalli handa hverjum þeim sem keypti sér „umhverfisbíl" sem ekki mengar alveg jafn mikið og hefðbundinn bíll. Sænskir umhverfisverndarsinnar eiga dálítið erfitt með að útskýra á þeim örfáu mínútum sem fjölmiðlar úthluta þeim, að vandamálið er talsvert stærra en það hvers konar bíl sá hluti þjóðarinnar kaupir sem yfirleitt hefur efni á að kaupa sér glænýjan bíl. (Enn og aftur rennur skattaafslátturinn í vasa þeirra sem mest eiga.) Hægrimenn hafa hins vegar ekki minnst orði á almenningssamgöngur en efling þeirra er eina raunhæfa leiðin til að minnka losun gróðurhúsalofttegunda frá samgöngum. Það hefur heldur ekki heyrst múkk frá flokkunum um grænar skattabreytingar, þar sem skattar á orku og mengandi starfsemi eru hækkaðir og skattar á atvinnu lækkaðir sem því nemur. Það hefur verið aðalbaráttumál sænskra Græningja og tókst svo vel á síðasta kjörtímabili að hægriflokkarnir gáfust upp á andstöðu sinni við það stuttu fyrir kosningar. Þegar kvenfrelsi ber á góma nefna Reinfeldt og félagar ævinlega tillögur um að herða refsingar fyrir gróft heimilisofbeldi. Eins og venjulega þegar stjórnmálamenn slá um sig með tali um harðari refsingar þá er það í algjörri andstæðu við alla afbrotafræðinga sem ekki fengu prófgráðuna sína úr bréfaskóla. Í raun eru það aðeins Vinstriflokkurinn og Græningjar sem lagt hafa raunverulega áherslu á að jafna stöðu kvenna gagnvart körlum. Engu að síður tókst flokki sænskra kvenréttindasinna, Femínískt frumkvæði, ekki að festa rætur í kosningunum, en á tímabili hafði flokkurinn stuðning um fimmtungs sænsku þjóðarinnar. Að hluta til má kenna innanflokksdeilum um hvernig fór, en sænskir fjölmiðlar bera líka ábyrgð því þar komast örsjaldan að aðrir flokkar en þeir sem þegar hafa fulltrúa í þinginu (en til þess þarf að fá 4% fylgi í kosningum). Bandalag hægriflokkanna verður með nauman meirihluta í þinginu. Það kemur aðallega til af stórbættu gengi Íhaldsflokks Fredriks Reinfeldt – hinir hægriflokkarnir töpuðu eða stóðu nokkurn veginn í stað. Stjórnmálafræðingar nefna sem ástæður annars vegar samheldið kosningabandalag hægriflokkanna fjögurra og hins vegar miðjusókn íhaldsmanna. Fyrra atriðið er hárrétt og það mættu flokkar í öðrum löndum taka sér til fyrirmyndar. Það er hins vegar mjög vafasamt að Íhaldsflokkurinn hafi raunverulega færst nær miðju. Miðjusókn íhaldsmanna er fyrst og fremst á yfirborðinu, en þegar betur er að gáð er um hefðbundna hægristefnu að ræða. Reinfeldt er sjálfur gamall frjálshyggjumaður sem sagði eitt sinn í ræðu að bætur til atvinnulausra ættu að ekki að vera meiri en svo að þiggjendur syltu ekki í hel. Sænska Íhaldsflokknum hefur aðallega tekist vel til með að leyna stefnu sinni fyrir kjósendum. Reyndar birti flokkurinn ekki einu sinni stefnuskrá fyrir þessar kosningar, heldur lét sér nægja sameiginlega stefnuskrá hægribandalagsins. Það er verulega athyglisvert að sænskir íhaldsmenn hafi fengið sína bestu kosningu frá 1928 með því að láta kjósendur ekki einu sinni vita hvað þeir myndu gera ef þeir fengju einir að ráða. Þótt hægrimenn séu nú komnir til valda í Svíþjóð bendir fátt til þess að hugmyndafræði þeirra njóti meiri vinsælda nú en áður. Hitt er mun líklegra að Svíar séu þreyttir á tólf ára valdasetu sósíaldemókrata og trúi því að hægriflokkarnir muni ekki víkja mikið af þeirri leið sem einkennt hefur sænsk stjórnmál alla tíð. Því miður mun það sennilega reynast rangt.
fd
|
