Samfélagsrýni Borats 16.11.2006 Kvikmyndin um kasakstanska blaðamanninn Borat hefur valdið stjórnvöldum í Kasakstan miklum áhyggjum. Þau telja sig knúin til að kaupa rándýrar auglýsingar í bandarískum fjölmiðlum þar sem bent er á að myndin sem Borat gefur af landinu sé alröng. Í auglýsingunum er ítrekað að í landinu séu konur ekki geymdar í búrum, gyðingar ekki taldir stórhættulegir og samkynhneigðir ekki teknir af lífi.Það er kaldhæðnislegt að það séu stjórnvöld í Kasakstan sem álíta að kvikmyndin gefi slæma mynd af landinu. Allir sem hafa vott af skopskyni vita að höfundur Borats, Sacha Baron Cohen, er ekki að lýsa kasakstönsku þjóðinni, heldur fordómum okkar gagnvart henni og öðrum í Mið-Asíu. Baron Cohen setur vissulega fram beitta samfélagsrýni, þótt hún beinist ekki að kasakstönsku þjóðinni, heldur að þjóðinni sem Borat dáist svo að og ferðast til í myndinni. Auðvitað fjallar myndin um Bandaríkin en ekki Kasakstan, eins og fram kemur í undirtitlinum: Cultural Learnings of America for Make Benefit Glorious Nation of Kazakhstan. Borat ferðast þvert yfir Bandaríkin og gefur þannig mynd af þjóðinni allri. Þótt Borat hneyksli margan með framferði sínu, eru það viðbrögð hvítu, kristnu millistéttarinnar sem eru í raun mesta hneykslið. Stundum er það dálítið sakleysislegt eins og þegar fólk hleypur frekar í burtu en að taka í höndina á Borat í New York. Eða þegar afgreiðslumaður á hóteli svarar honum ekki þegar hann klæðir sig eins og svartir rapparar og talar tungumál þeirra. Á nautgripasýningu í miðríkjunum eru viðbrögðin ekki jafn sakleysisleg þegar Borat syngur að Kasakstan sé besta þjóð í heimi við lag bandaríska þjóðsöngsins. Samfélagsrýni Borats er kannski skýrust þegar hann lýsir fyrst yfir stuðningi við Íraksstríðið og áhorfendur fagna jafnvel eftir að Borat segir að bandaríski herinn muni vonandi útrýma öllum Írökum, þ.á.m. konum og börnum. Aðrir lýsa yfir stuðningi við hugmyndir Borats um að hengja samkynhneigða, og stundum má greina ómeðvitað gyðingahatur hjá viðmælendunum. En það eru ekki bara íbúar „biblíubeltisins“ sem verða fyrir lúmskri gagnrýni Borats. Þegar Borat fer í matarboð hjá siðuðum millistéttarhjónum láta bæði gestir og gestgjafar ýmislegt yfir sig ganga, sem varla er viðeigandi að nefna hér. En þegar Borat býður svo svartri vændiskonu inn til millistéttarfólksins er þeim nóg boðið og hringja á lögregluna. Svo lengi sem fátæktin heldur sig í nokkurra kílómetra fjarlægð er hægt að horfa framhjá samfélagsgerð með langmestu misskiptingu allra iðnvæddra þjóða. En þegar fátæktin bankar bókstaflega á dyrnar er nálægðin orðin of mikil og við tekur hræðslan við að hljóta sömu örlög og ólánsama vændiskonan. Hér er ekki meiningin að ljóstra því upp hvernig myndin endar, en Borat segir þó í lokin að hann hafi líklega lært meira um sig sjálfan en þjóðina sem hann lagði upp með að kynnast. Fyrir kvikmyndahúsagesti er Borat samt sem áður fyrst og fremst óstjórnlega fyndin ádeila, bæði á bandarísku þjóðina og vestrænar ranghugmyndir um muninn á „okkur“ og „hinum“.
fd
|
