Er forsætisráðherra með öllum mjalla? 14.2.2007 Í sjónvarpsviðtali um helgina var forsætisráðherra þjóðarinnar spurður út í vaxandi misskiptingu hér á landi. Eins og venjulega þegar fulltrúar þessarar ríkisstjórnar eru spurðir út í dökku hliðarnar á stefnu sinni er öllu vísað á bug í þeirri von að þá standi orð ríkisstjórnarflokkanna gegn orði stjórnarandstöðunnar, og þar með sé sannleikurinn afstæður og þar af leiðandi ekkert hægt að segja með vissu.Geir tók að vísu fram að hann hefði ekki gefið sér tíma til að skoða nánar hvað væri hæft í því að fátækt og misskipting hefðu aukist hér á þeim árum sem flokkur hans hefur verið nánast einráður. Kannski finnst Geir það allt í lagi að forsætisráðherra þjóðarinnar kynni sér ekki niðurstöður helstu fræðimanna um fátækt og misskiptingu í landinu sem hann er ráðinn til að stjórna, en sennilega segir það miklu meira um Geir Haarde og flokkinn hans en um forsætisráðherraembættið. Geir féllst samt á tvennt sem fram hefur komið í umræðunni og má líklega telja óumdeilt. Annars vegar viðurkenndi hann að mismunur tekna eftir skatta – svokallaðar ráðstöfunartekjur – hefði aukist. Með öðrum orðum að misskipting á þeim peningum sem fólk getur notað til að framleyta sér hefur aukist á meðan Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið við völd. Hins vegar benti hann á að misskipting tekna fyrir skatt – þeir peningar sem fólk fær í laun og þarf svo að borga skatta af – hefði ekki breyst að neinu verulegu leyti síðustu ár. (Hið fyrra eru niðurstöður Stefáns Ólafssonar og Þorvaldar Gylfasonar, en hið síðara niðurstöður Ragnars Árnasonar.) Þar til viðtalinu við Geir Haarde var sjónvarpað um helgina hélt ég að það væri aðeins hægt að draga eina tegund af ályktun út frá þessum forsendum. Köllum það ályktun heilbrigðrar skynsemi: Breytingar á skattkerfinu í tíð ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokksins hafa orðið til þess að misskipting ráðstöfunartekna hefur aukist. Það skal tekið fram að þetta er í meginatriðum ályktun þeirra Stefáns og Þorvaldar. Geir Haarde og helstu hugmyndafræðingar hans telja að það sé eitthvað bogið við ályktun heilbrigðrar skynsemi. Ástæðan er einföld. Samkvæmt henni bera stjórnvöld ábyrgð á allri aukningu misskiptingar hér á landi með því að lækka skatta á hátekjufólk en hækka á móti skattbyrðina á lágtekjufólk (meðal annars með því að láta skattleysismörkin ekki fylgja verðlagi). Fyrirtækin, verðbréfabraskarar og gráðugir einstaklingar bera hins vegar enga ábyrgð vegna þess að misskipting fyrir skatt hefur ekki aukist að ráði. Það er semsagt ekki hægt að kenna neinum öðrum um en ríkisstjórninni sem Geir Haarde er í forsvari fyrir. Geir stóð því frammi fyrir tveimur kostum: Að viðurkenna að stefna Sjálfstæðisflokksins í skattamálum hefði aukið á misskiptingu, og fælist í raun í því að taka frá þeim fátæku og gefa þeim ríku. Eða að bregða á það ráð að hafna heilbrigðri skynsemi og fullyrða þvert ofan í forsendurnar að ríkisstjórnin bæri enga ábyrgð á aukinni misskiptingu. Geir valdi síðari kostinn án þess að fjölmiðlastjarnan sem átti að veita honum gagnrýnið aðhald sæi nokkuð athugavert við það. Það eru spennandi tímar framundan í pólitíkinni því sjálfstæðismönnum hefur greinilega tekist að beygja lögmál heilbrigðrar rökhugsunar í opinberri umræðu þannig að það henti málstað þeirra. Menn geta nú sagt það sem þeir vilja – að minnsta kosti ef þeir eru forsætisráðherrar – á meðan þáttastjórnandinn brosir út að eyrum yfir því að hafa loksins fengið forsætisráðherra í viðtal til sín. Við hin getum huggað okkur við það að þótt misskipting hafi vissulega aukist hér á landi í tíð sitjandi ríkisstjórnar og vegna stefnu hennar, þá höfum við í það minnsta ekki misst vitið.
fd
|
