Frá sjónarhóli peninganna 23.2.2007 Okkur hættir stundum til að líta bara á svörtu hliðarnar á stjórnvaldsaðgerðum síðustu ára. Okkur hættir til að horfa á eyðilagðar náttúruperlur á hálendinu, blóðug stríðsátök í fjarlægum löndum, stöðnun í kvenfrelsisbaráttunni og vaxandi misskiptingu í þjóðfélaginu. Við gleymum því sem stjórnvöld hafa lagt áherslu á og eru sérstaklega stolt af.Sitjandi ríkisstjórn má nefnilega eiga það að hvað sem öðru líður þá hefur hún lækkað skatta. Hún hefur meðal annars lækkað skatta með því að afnema hátekjuskatt og lækka fjármagnstekjuskatt og almennu skattprósentuna. Sumum finnst þetta ósanngjarnt og benda á að skattleysismörkin hafi staðið í stað á sama tímabili og að hátekjufólk sé kannski ekki beinlínis það fólk sem hefur brýnustu þörfina fyrir skattalækkanir. Auk þess spyrja þau hvort ekki sé sanngjarnara að skattalækkanir skili öllum jafn mörgum krónum til baka frá ríkinu, eins og hækkun skattleysismarka gæti gert, í stað þess að þeir fái meira sem áttu meira fyrir. Það sýnir bara að þau skilja ekki hugsunina sem býr að baki hjá þeim sem fara með völdin í þjóðfélaginu. Hugsunin er nefnilega ekki sú að allir eigi að fá sömu hlutdeild í skattalækkunum. Það er barnalegt viðhorf sem byggir á úreltum hugmyndum eins og sanngirni og réttlæti. Þau vita greinilega ekki að réttlæti er bara réttur hinna sterku til að ráðskast með þá sem eru veikari. Skattalækkanir snúast nefnilega ekki um fólk. Skattalækkanir snúast um peninga. Við verðum að líta á málið frá sjónarhóli peninganna sjálfra (og þeirra sem eiga nógu mikið af peningum til að þurfa ekki að eyða þeim öllum). Peningarnir verða að hafa frelsi til að ferðast á milli bankareikninga – það er réttur þeirra sem peninga í frjálsu hagkerfi. Hversu hræðileg er ekki sú tilhugsun að í hvert skipti sem peningar eru færðir frá launagreiðenda til launþega þá sé hlutfallið sem ekki kemst alla leið hærra eftir því sem meiri peningar fara á milli? Hvar er réttlætið í því fyrir peningana? Sem betur hafa peningarnir líka sína fulltrúa í stjórnmálunum. Þeir sjá til þess að stjórnmálin snúist um að gæta hagsmuna peninganna en ekki fólksins sem þarf á þeim að halda. Þeir hafa reyndar gert samkomulag við peningana um að fá dálítið af þeim sjálfir svo að þeir geti örugglega haldið starfi sínu áfram ótruflaðir. Þessir stjórnmálamenn berjast fyrir því að sem allra minnstir peningar glatist til sameiginlegra sjóða þegar peningar fara á milli atvinnurekenda og launþega. Hin endanlega lausn er auðvitað nefskattur. Nefskattur er gott orð því það lýsir hugmyndinni sem býr að baki svo vel: Skattar ættu að vera lagðir á fólk – sem er með nef – en ekki peninga – sem sjaldnast hafa nef. Með nefsköttum greiða allir sömu upphæð í skatt sama hver launin eru. Engin króna umfram tiltekna upphæð þarf þá að óttast að verða fyrir aðkasti ríkisins. Þessi þróun er reyndar nú þegar hafin – en við köllum það ekki alltaf skatta, heldur tölum við um „gjöld“, „kostnað“ og stundum jafnvel „verð“. Af og til er það eins blygðunarlaust og nefskatturinn sem við komum til með að borga sem afnotagjöld til Ríkisútvarpsins, en oftast heitir það „komugjöld“, „skólagjöld“ eða „innritunargjöld“. Með því að tala um gjöld en ekki skatta reynum við að fela þá staðreynd að við þurfum nær öll að borga þessar upphæðir fyrr eða síðar og við ráðum litlu eða engu um það sjálf. Með því að tala um gjöld í heilbrigðiskerfinu reynum við til dæmis að fela það að enginn velur að verða veikur. Hið sama má segja um aukinn kostnað heimilanna við nauðsynlega þjónustu, til dæmis tannlækningar barna og tómstundastarf fyrir grunnskólabörn. Stundum eru skattarnir líka innifaldir í verðinu sem við borgum fyrir lífsnauðsynlega hluti, eins og hækkandi lyfjaverð er gott dæmi um. Þetta eru einskonar nefskattar á þá sem hafa það hvað verst í samfélaginu. Samfélagið skattleggur sjúklinga, námsmenn og barnafjölskyldur en svo köllum við það eitthvað annað. Ef stjórnmálamenn peninganna eru í stuði réttlætir þeir þetta með því að tala um að auka kostnaðarvitund neytenda, en útskýrir ekki hvers vegna krabbameinssjúklingur þarf að vita hversu mikið krabbameinið kostar samfélagið. Svo er bara beðið og vonað að fólk verði svo bugað af öllum nefsköttunum að það biðji stjórnmálamennina um að lækka skattana á launin til að eiga fyrir öllum hinum sköttunum. Þannig er séð til þess að skattalækkanir verði fyrir peningana – og þá sem eiga peningana – en ekki fyrir fólkið sem þarf á þeim að halda.
fd
|
