Öryggið á oddinn – nema stundum 1.3.2007 Michel Foucault hefur skilgreint samfélög vorra daga sem öryggissamfélög. Í hugtakinu felst að helsta sameiginlegt verkefni þeirra sé að gæta öryggis allra borgaranna, ekki síst gagnvart sjúkdómum og óáran. Þessar væntingar til samfélagsins má skoða með gagnrýnum hætti en því verður ekki mótmælt að þær eru til staðar.Margir mismunandi þættir stuðla að öryggi fólks í nútímanum. Ekki fara skilvirkni og vægi innan samfélagsins þar alltaf saman. Núverandi ráðamenn Bretlands, sem koma úr röðum nútímalegra jafnaðarmanna, skilgreina t.d. Trident-kjarnorkuflaugar sem mikilvægan hluta af öryggisbúnaði bresks samfélags. Þó er ósannað með öllu að þær auki öryggi almennings þar í landi og jafnlíklegt að þær dragi úr því. Heilbrigðiskerfi Vesturlanda eru dýr og skila iðulega miklum árangri, en þó er ekki víst að hátæknispítalar skili þar meiru en hógværar grundvallarbreytingar á sviði heilsugæslu. Í Kína hefur orðið gríðarlegur hagvöxtur undanfarin 30 ár en lífslíkur Kínverja hafa ekki aukist sem því nemur. Enginn vafi er hins vegar á því að forvarnir á sviði lýðheilsu eru árangursríkasta leiðin til að auka öryggi fólks og almennt heilbrigði. Þannig skila lýðheilsustöðvar iðulega miklum árangri með tiltölulega litlum tilkostnaði með því að leggja áherslu á forvarnir gagnvart áhættuþáttum sem tengjast lífsháttum einstaklinga. Margsannaður árangur af starfi Lýðheilsustöðvar hefði átt að vera hugstæður alþingismönnum þegar hún lagðist gegn því að virðisaukaskattur á sykruðum drykkjum og gosdrykkjum yrði lækkaður úr 24,5% í 7%. Rökin voru þau að þetta myndi hafa neysluhvetjandi áhrif á þessum tiltekna varningi. Þessi lækkun á gosi og sykurdrykkjum er því undarlegri vegna þess að vörugjöld á sykur, sykurvörur og súkkulaðivörur hafa ekki verið lækkuð. Hér er því um bullandi ósamræmi að ræða. Þessum heilsuverndarsjónarmiðum var hins vegar fórnað með tilliti til meintra „neytenda“ og tilvísun í lækkað matvælaverð. Þau rök standast augljóslega ekki, enda gæti lækkunin þá einnig gilt um sykur og súkkulaði. Meirihluti alþingis var einfaldlega gripinn kosningaskjálfta enda er dagsetning þessarar skattalækkunar skýr vísbending um að hér sé kosningavíxill á ferð. Athyglisvert er svo að fylgjast með varaformanni Samfylkingarinnar halda því fram að þessi hagsmunagæsla fyrir gosdrykkjaframleiðendur sé gerð með hagsmuni neytenda í huga. Þetta er einfaldlega rangt: Það eru hagsmunir efnaminni heimila að verð á heilnæmum matvælum lækki, ekki að næringarlitlir gosdrykkir verði aukinn hluti af neyslunni. „Rök“ þeirra sem vilja gera okkur að meiri gosþömburum eru gamalkunn: Þeir sem vilja standa vörð um lýðheilsusjónarmið eru sakaðir um forræðishyggju. Og vissulega má kalla þetta forræðishyggju. Það er líka forræðishyggja að banna vímuefni, áfengisauglýsingar og takmarka sölu áfengis. Það er forræðishyggja að beita kröftum hins opinberra til að auka meðalævilíkur Íslendinga. Þessi forræðishyggja hefur tvöfaldað meðalævilíkur Íslendinga á rúmlega einni öld. Þess vegna höfum við opinbert heilbrigðiskerfi og stofnanir eins og Lýðheilsustöð. Það er ótrúlegt að alþingismenn skuli telja þetta sjónarmið léttvægt í innihaldslausu kapphlaupi við að þykjast vera frjálslyndir. Eða (og það er öllu líklegra) vegna hagsmunagæslu fyrir sérhagsmuni.
sj
|
