|
Úrangátan ráðin? 20.1.2001 Hafi eitthvað náð að skáka kúariðufárinu á köflum í evrópskum fréttum að undanförnu þá er það líklega helst úranvopnahneykslið þar sem hermálayfirvöld í tveimur af forysturíkjum NATO hafa árum saman legið á upplýsingum um heilsuspillandi áhrif slíkra vopna. Engu að síður hefur verið deilt um hversu mikil hætta geti stafað af sneyddu úrani sem slíku enda er geislavirkni þess ekki tiltakanlega mikil. Á hinn bóginn hafa hermálayfirvöld neyðst til að viðurkenna hættuna af geislavirku ryki sem fylgir notkun slíkra vopna.Nú virðist sú gáta vera ráðin hvers vegna fólk, sem hefur komist í tæri við sprengiodda með sneyddu úrani eða leifar af þeim, bíður slíkt heilsutjón sem raun ber vitni. Rannsóknarnefnd frá Sameinuðu þjóðunum hefur fundið mikla geislavirkni á afmörkuðum svæðum í Júgóslavíu þar sem þessum vopnum var beitt af flugher NATO. Og geislavirknin stafar ekki af úraninu sjálfu. Það liggur fyrir að Bandaríkjaher notaði svokallað óhreint úran í sprengiodda sína til að spara peninga. Óhreint kallast það úran sem fellur til við orkuframleiðslu í kjarnorkuverum og er einfaldlega geislavirkur úrgangur. Slíkur úrgangur er yfirleitt fluttur til endurvinnslu í stöðvum á borð við Sellafield sem er Íslendingum kunn og ekki af góðu. Óhreint úran er mengað af hágeislavirkum efnum, m.a. plútóni sem er einhver skæðasti krabbameinsvaldur sem til er. Í úranhertum skotfærum Bandaríkjahers er ekki eingöngu sneytt úran heldur líka plútóníum, strontíum og önnur mjög geislavirk efni. Þar af leiðandi stoðar sérfræðingum hermálayfirvalda lítt að stagla á því að geislavirkni úrans sé lítil. Úrgangi, sem alla jafna þarf að grafa djúpt í jörð með miklum tilkostnaði, var dreift yfir Júgóslavíu og Bosníu af Bandaríkjaher og þar áður yfir Írak. Íbúar þessara landa munu njóta þessa sérstaka anga af lýðræðisást NATO enn um sinn því efnin safnast fyrir í vefjum og flytjast upp fæðukeðjuna úr einni lífveru í aðra. Eða heldur einhver að verndarinn þurfi að hreinsa upp eftir sig?
sh
|
