|
Hláleg refsingastefna 17.1.2002 Jón Steinar Gunnlaugsson skrifaði athyglisverða grein (eina af þessum í svörtu römmunum) í Morgunblaðið í gær. Þar dregur hann réttilega fram að það sé hróplegt ósamræmi í því að fíkniefnasmyglarar séu dæmdir í tólf ára fangelsi en þeir sem framið hafa gróf ofbeldisverk í nokkra mánaða og allt að fimm ára fangelsi.Heilbrigð skynsemi segir okkur að Jón Steinar hafi hárrétt fyrir sér. Vitaskuld er erfitt að rökstyðja að til séu glæpir sem séu verri en að leggja hendur á aðra manneskju, ráðast á hana, meiða og jafnvel limlesta eða stórskaða. Flestum finnst fráleitt að hægt sé jafnvel að bana fólki hér á landi og fá ekki nema stutta fangelsisvist, enda hafi brotaviljinn ekki verið skýr og einbeittur. Nú er það ekki þannig að þungar refsingar leysi endilega öll vandamál og ekki skal fullyrt um hversu háir fangelsisdómar almennt séu. Við getum svo sannarlega fagnað því að opinberar hengingar heyri sögunni til og dauðarefsingar almennt í flestum siðmenntuðum ríkjum, þó að raunar sé ekki langt síðan og enn séu til þeir sem réttlæta slíkt. Það sem Jón Steinar dregur fram er að samræmi þarf að vera í refsingum og það samræmi þarf að vera í takt við heilbrigða skynsemi. Hún segir okkur að ofbeldisglæpir séu verstir glæpa og ekki sé rökrétt að dæma menn harðar fyrir að smygla e-töflum en að nauðga og meiða. En af hverju stafar ósamræmið? Svarið er einfalt. Stjórnmálamenn hafa haft áhrif á refsirammann og þeir hafa staðið fyrir hertum refsingum við fíkniefnabrotum. Ástæðan hefur verið að hertar refsingar muni fæla frá. Hinar hörðu refsingar við fíkniefnabrotum eru liður í stríðinu við fíkniefnin - en eins og menn muna hafa jafnvel heilu stjórnmálaflokkarnir lofað kjósendum fíkniefnalausu Íslandi. Og þá þarf að gera eitthvað! Einn versti vandi lýðræðissamfélaga er hin stöðuga krafa um að ?eitthvað þurfi að gera? og helst að stjórnmálamennirnir þurfi að gera það. Hins vegar er raunin sú að ýmis konar samfélagsvandi er þess háttar að alls ekki er hægt að leysa hann með stjórnvaldsaðgerðum. Til er líka samfélagslegur vandi sem ekki er hægt að leysa með stjórnvaldsaðgerðum á stuttum tíma og jafnvel ekki með þeim aðgerðum sem liggja í augum uppi heldur allt öðrum aðgerðum. Þannig verður fíkniefnavandinn kannski alls ekki leystur á alþingi en a.m.k. verður hann ekki leystur með því að herða refsingarnar. Það er ekki hægt að leysa slík stór mál fyrir næstu kosningar. Það eru nánast engar líkur til þess að stjórnmálamenn geti leyst vandann og uppskorið þakklæti kjósenda fyrir, nema þá í fyrsta lagi löngu síðar. Refsirammi fyrir ofbeldisbrot er hærri hér á landi en fyrir fíkniefnabrot. Það er hins vegar hending ef hann er nýttur til fullnustu. Stjórnmálamenn hafa hins vegar með orðum sínum og átökum gegn fíkniefnabrotum hvatt dómara til að nýta sér refsirammann í fíkniefnamálum til fulls og nú síðast hafa þeir hækkað hámarksrefsingu úr 10 í 12 ár. Það er aldrei gott að stjórnmálamenn séu að fikta í refsiramma laga í pólitísku skyni. Enn verra er það þegar afleiðingarnar eru fangelsisdómar sem eru alveg úr takt við aðrar refsingar í samfélaginu. Það er því kominn til að stjórnmálamenn hætti að heimta harðar refsingar í von um auknar vinsældir eða í þeim misskilningi að þeir séu þar með að leysa vandann. Hinar hörðu refsingar gera nákvæmlega ekkert gagn og munu aldrei leysa fíkniefnavandann. Þar þarf fleira til. Stjórnmálamenn geta hins vegar aukið trú manna á réttarríkið Ísland með því að láta af hinni fáránlegu refsihörku í þessu eina máli. Refsingar fyrir ofbeldisbrot eru stundum óþarflega háar en í öllu falli verða þær að vera harðari en fyrir brot sem heilbrigð skynsemi býður manni að séu ekki jafn alvarleg. Hlustið nú á Jón Steinar í þetta sinn, þingmenn!
áj
|
