| |
Vinstristjórnardraumur úti?
10.1.2003
Það verður ekki logið á Sjálfstæðisflokkinn hversu ótrúlega sterkur hann er í íslensku þjóðlífi. Eftir tólf ár í ríkisstjórn mælist hann með 37% fylgi en hefðbundið fylgi hans er einmitt á þeim nótum, 36-38%. Eigi að síður er Sjálfstæðismönnum eðlilega brugðið þegar fleiri en ein könnun mæla Samfylkinguna með meira fylgi en hann.
Þeim gæti þó verið nokkuð huggun í því að skoðanakannanir fjórum mánuðum fyrir kosningar hafa afar sjaldan verið nálægt kosningaúrslitum. Samfylkingin var með mjög mikið fylgi á sama tíma fyrir fjórum árum en síðan tók hægt og rólega að saxast á það. Afar líklegt er að það gerist aftur.
Málefnastaða Samfylkingarinnar er afar veik. Hún hefur markað sér stöðu á miðjunni með því að vera meira og minna sammála ríkisstjórninni í mörgum hitamálum. Formaður flokksins sá sérstaka ástæðu til að hæla ríkisstjórninni fyrir góð vinnubrögð við einkavæðingu Landsbankans, en þau vinnubrögð fólust meðal annars í því að lofa kaupandanum að fá ekki verri kjör en næsti kaupandi næsta banka. Ef það er ekki góður bisness, þá er erfitt að þekkja góðan bisness. Það skilja ríkisstjórnin og Samfylkingin. Hvers vegna ætti því fólk sem er andvígt núverandi ríkisstjórn að kjósa Samfylkinguna sem hefur að vísu skensað hana mikið en er þegar til kastanna kemur alltaf sammála.
Í öðru lagi er hið mikla fylgi Samfylkingarinnar einvörðungu grundað á persónudýrkun á Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur sem hefur verið hafin upp til skýjanna í fjölmiðlum um langt skeið og notið þess að þar ráða hægrikratar miklu en þeir eru einmitt helstu aðdáendur hennar. Ingibjörg Sólrún hefur m.a. verið auglýst sem sérstakt „sameiningartákn“ vinstrimanna en flestum er orðið ljóst nú að það er hún alls ekki. Þá hefði hún varla hröklast úr sæti borgarstjóra eftir svikin loforð. Á hinn bóginn hafa menn hampað henni sem sterkum stjórnmálamanni. Það er hún vissulega en er hún eini stjórnmálamaðurinn sem getur att kappi við Davíð? Það kemur í ljós í kosningabaráttunni. Hingað til hefur hún fyrst og fremst verið borin saman við Össur Skarphéðinsson. Ef hún á að vera leiðtogi Samfylkingarinnar í þessum kosningum þarf hún hins vegar að takast á við Davíð, Halldór og Steingrím J. sem allir eru mun sterkari en Össur. Þá kemur í ljós hver er sterkastur.
Það er hætt við að á fjórum mánuðum verði þess krafist að Ingibjörg Sólrún opni „Pandóruboxið“ sitt og þá kemur í ljós hvort hún er eitthvað annað en fjölmiðlabomba. Er hún fallegar umbúðir utan um ekkert? Er hún sterkur leiðtogi fyrir fylkingu sem er í grundvallaratriðum eins og Sjálfstæðisflokkurinn eða boðar hún eitthvað annað? Hingað til hefur ekkert sést af hennar stefnu nema Davíð burt. Og þó að Davíð Oddsson sé merkilegur maður þá heldur heill stjórnmálaflokkur sér ekki í 40% fylgi endalaust á hatrinu á honum einu saman.
En þó að fylgi Samfylkingarinnar muni minnka þá getur vel farið svo að hún auki fylgi sitt nokkuð. Það gætu verið góð tíðindi fyrir vinstrimenn. Öllu verra er ef fylgisaukningin verður öll á kostnað Vinstrihreyfingarinnar Græns framboðs.
Á fjórum árum hefur Vinstrihreyfingin Grænt framboð fest sig í sessi sem málefnalega sterkur flokkur sem heldur fast við stefnumál sín, öfugt við Samfylkinguna. Enginn man nú að fyrir fjórum árum var veiðileyfagjald mál málanna hjá henni. Nú eru það fremur Vinstrigrænir og Frjálslyndir sem halda breytingum á kvótakerfinu á lofti. Kúvending Samfylkingarinnar í umhverfismálum er ekki heldur traustvekjandi og þegar ráðist verður á Írak verður spurt um skilyrðislausa fylgispekt Samfylkingarinnar við NATO og hernaðarveldi Bandaríkjanna. Ætlar fólk sem er andvígt vígvæðingu heimsins að kjósa flokk sem hefur stutt þá sem standa fyrir henni með ráðum og dáð?
Vinstrihreyfingin Grænt framboð er sterk málefnalega en hefur ekki tekist að hasla sér völl í fjölmiðlum eða kynna til sögunnar nógu marga frambærilega einstaklinga sem höfða til venjulegs fólks. Á næstu dögum verða raunar listar flokksins kynntir og spennandi verður að sjá hvort nýir frambjóðendur ná að hasla sér völl. Ekki veitir af ef Vinstrihreyfingin Grænt framboð á ekki að sitja föst í 10% fylgi eða jafnvel tapa frá því seinast.
En hvað gerist ef það verður? Þá neyðist Vinstrihreyfingin Grænt framboð til þess að híma í stjórnarandstöðu í fjögur ár í viðbót og huga að innra starfinu og áróðursmálunum. Ekki kemur til greina að flokkurinn fari í ríkisstjórn nema hann hljóti a.m.k. 15% fylgi og 10 þingmenn kjörna. Annað væri mikið óráð og afar ólíklegt er að flokksmenn legðu í slíkt ævintýri. Ljóst er að flokkurinn hefði engin áhrif í ríkisstjórn ef styrkurinn væri ekki meiri en það. Til þess að Vinstrigrænir geti farið í ríkisstjórn þurfa þeir að lágmarki 15% fylgi.
Þannig er það sorgleg staðreynd að ef kosningaúrslitin verða eins og seinasta könnun verður næsta ríkisstjórn samsteypustjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar. Hvorki Framsóknarflokkur né Vinstrigrænir færu í ríkisstjórn með svo lítið fylgi.
Hvernig yrð slík ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar? Ja, landsmenn hafa reynslu af því: Fyrstu ríkisstjórn Davíðs Oddssonar en í henni sátu foringjar Samfylkingarinnar. Össur Skarphéðinsson, Jóhanna Sigurðardóttir, Rannveig Guðmundsdóttir og Guðmundur Árni Stefánsson.
Yrði ný ríkisstjórn flokkanna tveggja vinstrisinnaðri en stjórnin 1991-1995? Hverjum dettur það í hug? Guðmundur Árni, Rannveig og Jóhanna eru vinstrimenn í Samfylkingunni, miðað við Ingibjörgu Sólrúnu og Bryndísi Hlöðversdóttur — og löng ræða Margrétar Frímannsdóttur um gildi einkavæðingar og mikilvægi þess að hugsa ekki aðeins um þá lægstlaunuðu er skýrt dæmi um hægrisveiflu þessa gamla Allaballaleiðtoga seinustu ár.
Þannig að mesta hættan sem vofir yfir er að fyrsta ríkisstjórn Davíðs Oddssonar verði endurtekin, sjálfsagt við mikinn fögnuð hægrikrata. Ingibjörg Sólrún tæki við hlutverki formanns aðdáendaklúbbs síns, Jóns Baldvins Hannibalssonar. Önnur hlutverk yrðu meira og minna í sömu höndum.
Ef kjósendur vilja þetta kjósa þeir annað hvort Sjálfstæðisflokk eða Samfylkinguna. Ef kjósendur vilja vinstristjórn þá verða þeir að veita Vinstrihreyfingunni Grænu framboði brautargengi til að fara í ríkisstjórn. Annars verður nefnilega engin vinstristjórn. Annars verður bara Davíð áfram, studdur af þeim sem mest hafa hjalað um að losna við hann.
áj
|
|