|
Baráttan heldur áfram! 21.1.2003 Undanfarna daga hefur manni virst sem að margir af andstæðingum Kárahnjúkavirkjunar hafi látið hugfallast yfir afgreiðslu borgarstjórnar á ábyrgðum fyrir lánveitingum. Einkum eru þeir vondaufir sem í skammsýni sinni kusu að reiða sig á Samfylkinguna og Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur. En meira að segja aðrir og skeleggari baráttumenn eru farnir að tala á þeim nótum að barátta okkar gegn þessari virkjun muni koma í veg fyrir önnur stórslys í framtíðinni. Þar með láta þeir eins og þessi tiltekna orusta sé töpuð.Hún er það ekki. Allir sem þekkja til þeirrar sveiflukenndu atvinnugreinar sem áliðnaðurinn er vita að ekki er kálið sopið fyrr en í ausu er komið og álver er ekki risið fyrr en það er komið upp. Þar skipta ótal undirskriftir litlu máli, hversu oft skrifaði ekki Jón Sigurðsson undir samninga vegna álvers á Keilisnesi? Þess vegna voru fagnaðarlæti stuðningsmanna auðhringa á Austurlandi um seinustu helgi jafn ótímabær og þau voru öfugsnúin að öðru leyti. Annað sem skiptir meira máli er það að íslensk stjórnvöld þurfa að lúta leikreglum lýðræðisins. Þau geta ekki farið sínu fram hvað sem tautar og raular ef sterkur almannavilji er á móti. Þess vegna skipta öll mótmæli máli og kröftug og fjölmenn mótmæli vega auvðitað þyngst. Og ég held að ráðamönnum þjóðarinnar standi hreint ekki á sama þegar þeir líta á hvert bíó- og leikhús borgarinnar troðfyllast í hvert skipti sem mótmælafundur gegn þessari virkjun er skipulagður. Þess vegna vilja þeir núna kæfa umræðuna og helst skipa andstæðingum náttúruspjalla að þegja. Það er út af þessum fundum að Valgerður og allar hinar framsóknarmaddömurnar bregðast við með jafn taugaveikluðum hætti og vilja banna lýðræðislega umræðu um málið. Umræðuna sem átti að fara fram áður en ákvörðun væri tekin af hálfu stjórnvalda, ekki á eftir. Andmælanna verður að vísu ekki vart í skoðanakönnunum. En þátttaka í mótmælum breytir fólki. Og sú breyting er mun varanlegri en sveiflur í Gallupkönnun. Þetta vita Valgerður og aðrir ráðamenn. Þeir óttast þann harða andspyrnuhóp sem hefur fæðst í kringum þessi mótmæli. En hvað geta þá andstæðingar Kárahnjúkavirkjunar gert? Þeir eiga a.m.k. þrjár leiðir til að halda baráttunni áfram: Í fyrsta lagi geta þeir haldið áfram að mótmæla, standa fyrir utan alþingishúsið og Landsvirkjun og púa á ráðamenn. Púið fer nefnilega meira í taugarnar á þeim en okkur virðist oft. Þeir hafa ekkert gaman af því að eiga jafn fjölmennan andstæðingahóp. Þeir vita vel að þeir sækja umboð sitt fyrst og fremst til okkar, til íslenskra kjósenda. Á endanum verða þeir að hlusta á okkur, því að þeir stjórna í umboði okkar og það umboð er veitt með lýðræðislegum hætti. Gegn hverjum eiga mótmæli að beinast ef ekki þeim? Hið erlenda stórfyrirtæki tekur raunar vel eftir mótmælunum líka. Það veit af "andstöðu heimamanna". Sú andstaða gerir þennan "fjárfestingarvalkost" síðri en marga aðra, sem ekki kalla á viðlíka mótmæli. Stórfyrirtæki vita nefnilega ekki sjálfu sér að heimskulegar og umhverfisspillandi virkjanir séu skaðlegar, þau taka fyrst og fremst mark á umfangi andstöðu og mótmæla. Það er sá "fórnarkostnaður" sem gerir valkostinn óæskilegan, en ekki afleiðingar hans í sjálfum sér. Hægt er að vekja athygli á þessu erlendis, en mótmæli innanlands skipta ekki minna máli. Í öðru lagi má ekki gleyma því að það eru fjórir mánuðir til kosninga. Á þessum fjórum mánuðum verða andstæðingar álversins og virkjunarinnar að sýna stjórnmálamönnum fram á að afstaða þeirra í þessu máli sé mikilvæg fyrir gengi þeirra í kosningum. Þeir verða að sýna þeim fram á að atkvæði þess muni stjórnast af því hvort stjórnmálamenn hafi staðið með náttúrunni eða ekki. Og að þeim verði refsað fyrir að sýna tvískinnung. Nú þegar hlær Fréttablað Samfylkingarinnar að andstæðingum Kárahnjúkavirkjunar og fullyrðir að þeir hafi ekkert pólitískt vægi vegna þess að VG hefur ekki vegnað vel í tveimur seinustu skoðanakönnunum blaðsins. Hér er því mikið í húfi. Ef umhverfissinnum mistekst að sýna fram á þetta, geta stjórnmálamenn haldið áfram að hlæja og sniðganga þá í trausti þess að þeir muni ekki gjalda þess í maí. Að þrátt fyrir allt láti umhverfissinnar stjórnast af öðru en umhverfismálum þegar þeir mæta á kjörstað. Í þriðja lagi geta umhverfissinnar fundið upp á nýjum leiðum til að reka baráttuna. Einhverju öðru en að gangast fyrir undirskriftum, sýna heimildarmyndir, halda fjölmenna fundi, vera í mótmælastöðu mánuðum saman, senda ráðamönnum þjóðarinnar póstkort, ganga í bolum eða með merki, virkja listamenn og rithöfunda eða bjóða hingað þekktum erlendum vísindamönnum. Það verður ekki auðvelt en það er hægt. Allt er hægt ef ímyndunaraflið er fyrir hendi. Við eigum hins vegar ekki þann kost að láta hugfallast, gefast upp og snúa sér að öðru. Oft hefur okkur herstöðvaandstæðingum og andstæðingum NATO verið sagt að gefast upp og hætta andófinu gegn hernaðarhyggjunni. Margir hafa gert það og finna sér nú sérstaka nautn í því að skammast út í fyrrverandi félaga. Fjölmiðlar reyna að leiða okkur hjá sér og lögreglan lítur á það sem sitt helsta verksvið að falsa tölur frá mótmælafundum, þótt þeir hafi sjaldan verið jafn ósvífnir og núna á laugardaginn. Það er auðvitað einfaldasti kosturinn að gefast upp á baráttu sem háð er við slík skilyrði. En það er samt sem áður betra að fylgja samvisku sinni en að láta stjórnast af valdboði. Þrátt fyrir allt. Og ef fólk hættir því þá losnar það kannski við skammir Valgerðar Sverrisdóttir. En það missir líka ýmislegt annað í leiðinni. Fyrir 70 árum reit Albert Schweitzer: „Vandi allrar siðfræði fram að þessu hefur verið sá að siðfræðingar töldu sig einungis þurfa að huga að framkomu manna hver við annan“. Núna, 70 árum síðar, hafa andstæðingar stórvirkjananna á hálendinu leitast við að fá stjórnmálamenn til að taka land og umhverfi með í reikninginn þegar þeir fyllast framkvæmdagleði. Þeirri baráttu er ekki lokið og í henni má ekkert gefa eftir. Hálendi Íslands er fjöregg þjóðarinnar og framtíðarauðlind. Við getum ekki afsalað okkur ábyrgðinni á því að skila því í góðu ástandi til komandi kynslóða.
sj
|
