|
Halda rökin? — I. hluti 2.2.2003 Eins og kunnugt þá eyða ráðamenn í Bandaríkjunum og Bretlandi bæði tíma og orku í að „rökstyðja“ þörfina fyrir stríð, eins og það er orðað í fréttum Ríkisútvarpsins. Raunar er hugtakið rökstuðningur teygjanlegt í þessu efni, því að rökin reynast fá og haldlítil. Samt sem áður virðast þau eiga sér nokkra fylgismenn og þeir telja sig stjórnast af einhverju öðru en dýrkun á valdi og ofbeldi. Það er því rétt að líta aðeins á röksemdafærslu þeirra.Hryðjuverkarökin Eðlilegt er að gefa baráttunni gegn hryðjuverkum mest vægi. Hryðjuverk hafa vakið ógn og skelfingu um allan heim, raunar umfram vægi þeirra því að þrátt fyrir allt kosta þau mun færri mannslíf ár hvert en flestir aðrir ofbeldisglæpir. Umfangsmikil hryðjuverk, eins og þau sem framin voru í New York haustdögum 2001, hljóta líka alltaf að fá sérstaka athygli vegna þess mannfjölda sem drepinn er á einu bretti. Viðbrögð Bandaríkjastjórnar og bandamanna hennar, að lýsa yfir „stríði“ gegn glæpamönnunum (eða í þessu tilviki hópi sem á að hafa staðið að baki), eru hins vegar vafasöm. Eru einhver rök fyrir því að barátta gegn glæpum af þessu tagi eigi að heyja með öðrum aðferðum en barátta við annars konar glæpi? Hefur „stríðið“ skilað árangri eða er það að hafa öfug áhrif? Víst er að samtökin sem kölluð hafa verið al-qaida eru hvergi nærri brotin á bak aftur og hryðjuverk sem þau eru talin standa á bak við fóru í vöxt árið 2002, eftir „sigurinn“ í Afghanistan. Ekki verður séð að árásarstríð gegn Írak þjóni miklum tilgangi í baráttu við hryðjuverk. Þvert á móti verður ekki annað séð en að Íraksforseti eigi fátt sameiginlegt með þeim bókstafstrúarhópum múslima, sem staðið hafa á bak við verstu hryðjuverkin. Tilraunir Bandaríkjastjórnar til að sýna fram á slík tengsl hafa ekki borið neinn árangur og hefur þó mikilli atorku verið varið í að finna þau. Enda þarf mjög sjálfhverfan Bandaríkjamann til að setja múslima sem aðhyllast þveröfuga stefnu í trúmálum undir sama hatt, bara vegna þess að hvorugum líkar við Bandaríkin. Sagan um gereyðingarvopnin Hugtakið „gereyðingarvopn“ er nýsmíði af bandarískum uppruna en með því eru óskyld vopn sett undir sama hatt, ekki síst kjarnorkuvopn og efnavopn. Tilgangurinn er augljóslega sá að ala á ótta við að Írak hafi komist yfir kjarnorkuvopn, með því að spyrða þau saman við efnavopn sem Írakar áttu og beittu á 9. áratugnum. Ekki er sennilegt að Írakar eigi ennþá efnavopn, a.m.k. telja þeir menn sem mesta ábyrgð báru á vopnaeftirliti í Írak og voru kallaðir heim í desember 1998 að 90-95% af verkefnum eftirlitssveitanna hafi þá verið lokið. Þess ber að geta að heðfbundin efnavopn eyðast hratt ef þeim er ekki haldið við. Eftirlitsmennirnir sem verið hafa í Írak undanfarnar vikur hafa til þessa ekki fundið nein efnavopn og hafa þar að auki hrakið fyrri staðhæfðingar Bandaríkjaforseta, um að álrör sem nota mætti til kjarnorkuvopnaframleiðslu hefðu verið flutt inn til Írak. Nú er oftað vísað á fordæmi Norður-Kóreu sem hefur að mati bandarísku leyniþjónustunnar og fleiri aðila eignast 1-2 kjarnorkusprengjur. Virðast Bandaríkjamenn harma það mjög að vera nauðbeygðir til að sýna sáttfýsi vegna óttans við þau vopn og benda á það sem rök fyrir Íraksstríði. Hvað gerist ef Írakar ná sama árangri? Hér er þó ólíku saman að jafna. Kjarnorkuvopnaáætlun Norður-Kóreu á sér langa sögu og tengist áætlunum Norður-Kóreu um að þróa kjarnorku í friðsamlegum tilgangi. Í því skyni hefur Norður-Kórea notið hjálpar kjarnorkuvelda, einkum Pakistan. Írakar gætu ekki hafið slíka kjarnorkuáætlun án þess að eftir væri tekið og það er fullkomlega óhugsandi að slíkt færi fram hjá vopnaeftirlitsmönnum. Þar að auki er það þversagnakennd ef ríki heimsins hafi áhyggjur af mögulegri kjarnorkuáætlun Íraka í fjarlægri framtíð um leið og þau leiða hjá sér þá staðreynd að Ísrael hefur komið sér upp kjarnorkuvopnum þvert á samninga um takmörkun þeirra og ræður nú yfir tvöfalt fleiri sprengjum en Indland og Pakistan til samans. Er þar ekki á ferð brýnna verkefni fyrir þá sem vilja takmarka útbreiðslu kjarnorkuvopna? Bandaríkjastjórn hefur sjálf neitað allri samvinnu við vopnaeftirlitsmenn sem vilja skrásetja kjarnorkuvopnaeign Bandaríkjanna. Kjarnorkuvopn Rússlands grotna niður án nokkurs alþjóðlegs eftirlits. Á meðan er okkur sagt að við eigum að hafa áhyggjur af því að Írakar, sem leyfa eftirlitsmönnum að leita að gereyðingarvopnum í forsetahöllinni og í opinberum byggingum af hverju tagi, séu ekki nógu samstarfsfúsir? Hefur eitthvert annað ríki hefur sýnt alþjóðlegum vopnaeftirlitsmönnum jafn mikinn samstarfsvilja en Írak?
sj
|
